كشف اسكلت 7000 ساله

یافته های باستان شناختی شهری

یافته‌های باستان‌شناختی شهری از آنجائیكه به شناخت از استمرار استقرارهای انسانی كمك می‌كند، حائز اهمیت است. از یك سوی از طریق مطالعه‌ی نخستین زیستگاه‌های انسانی، امكان هویّت بخشی‌ به شهرها فراهم می آید و از سوی دیگر می‌توان بخشی از تاریخ فرهنگ و تمدن بشری را به تحریر درآورد.

شهرتهران، براساس مطالعات باستان‌شناختی دهه‌های گذشته، به عنوان شهری باقدمت آثار هزاره‌های دوّم و اوّل پیش از میلاد در دروس و قیطریه، شناخته می‌شد، لیكن یافته‌های ماه‌های اخیر در خیابان مولوی، قدیمی‌ترین شواهد از استقرارهای انسانی را در اختیار باستان‌شناسان قرار داد. این یافته‌ها مربوط به هزاره‌ی پنجم پیش از میلاد هستند و اطلاعات ذیقیمتی از شیوه‌های تدفین و زندگی روزمّره‌ی مردمان آن روز را به ما می‌دهند.

به همین روی، بنیاد ایرانشناسی در همراهی با جامعه علمی و فرهنگی كشور، بر معرّفی بیشتر و صحّه گذاردن بر اهمیت این یافته‌ی فرهنگی همت گمارده است و امید می‌رود با تبدیل گمانه‌های باستان‌شناسی در خیابان مولوی به یك سایت موزه‌ی‌ باستان‌شناسی، گذشته از پاسداشت میراث گرانسنگ فرهنگی كشور كه به انصاف یكی از كهن‌ترین سرمایه‌های فرهنگی بشر است، امكانی برای معرّفی درخور آن به گردشگران داخلی و خارجی فراهم آید. در اینجا شایسته است از تلاش باستان‌شناسان ارجمند و همچنین شهرداری تهران و سازمان آب، كه علاقمندانه و بی‌دریغ از كاوش‌های علمی باستان‌شناسی شهری حمایت نموده‌اند، قدردانی گردد.

بازدید رئیس بنیاد ایرانشناسی از سایت باستانشناسی كشف اسكلت هفت‌هزار ساله در جنوب تهران

آیت‌ا... سیدمحمد خامنه‌ای، رئیس بنیاد ایرانشناسی، در تاریخ 19/2/94 ضمن بازدید از سایت باستانشناسی كشف اسكلت هفت‌هزار ساله در محله مولوی تهران، از نزدیك در جریان كاوشها و مطالعات انجام شده بر روی این كشف قرار گرفت.

كشف اسكلت 7000 ساله

دکتر محمداسماعیل اسماعیلی‌جلودار، سرپرست هیئت كاوش، كشف این اسکلت را در پی حفاریهای «شرکت آب و فاضلاب استان تهران» و دقت یك دانشجوی رشته باستانشناسی عنوان كرد؛ كه متوجه وجود بقایایی از آثار معماری و تكه سفالهای دوره قاجار شده بود. پس از اطلاع پژوهشکده باستانشناسی و با صدور مجوز کاوش اضطراری، عملیات «شرکت آب و فاضلاب استان تهران»، برای انجام تحقیقات باستانشناختی، متوقف و پس از نظارت بر روند آن و با گمانه‌زنی و کاوش، اطلاعات باستانشناسی زیر حاصل شد:

در لایه‌های بالاترِ تدفین اسكلت، مواد فرهنگی شامل: سفال، شیشه، سنگ‌فرش و جاده خاكی مربوط به دوران اسلامی (اواخر دوره‌های تیموری، صفوی و قاجار ) بدست آمد. بدلیل كار گذاشتن لوله آب و فاضلاب در 40 یا 50 سال گذشته، مواد فرهنگی دوره اسلامی در این بخش، بصورت آشفته کشف شد. پس از آن و در عمقی پایینتر، لایه پیش از تاریخی که تدفین در آن قرار داشت، بدست آمد؛ که مطالعات گاهنگاری اولیه، قدمت آنرا به هزاره پنجم پیش از میلاد، حدود هفت هزار سال قبل، میرساند. همچنین در زیر لایه تدفین اسكلت، خاك بكر و پس از آن راهروی یك قنات مربوط به دوره اسلامی، كشف شد. مطالعات انسان‌شناسی اولیه انجام شده بر روی این اسكلت، نشان از دفن زنی حدود 22 تا 40 سال دارد، که البته مطالعات ژنتیک باستانی آن در حال انجام است.

كشف اسكلت 7000 ساله

خانم دكتر حمیده چوبك، رئیس پژوهشكده باستانشناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی با بیان اینكه جای جای ایران شاهد و گواه حضور انسان و فشردگی آثار فرهنگی است، كه در دنیا كم سابقه است، قدمت سكونت در تهران امروزی را، بنا بر نظر كارشناسان، تا 7000 سال و حتی بیشتر تخمین زد و چنین ادامه داد: وجود سازه حرارتی در كنار این اسكلت، نشان از آیین روشن كردن آتش در بالای سر مردگان دارد، كه از هفت‌هزار سال پیش تاكنون این رسم تداوم یافته و نشانگر وجود بینش و حكمتی عمیق و تاریخی در پس آن است.

خانم دكتر چوبك با اشاره به منطقه كشف اسكلت كه به ری باستان- یعنی بزرگترین مركز فرهنگ و تمدن اعصار قدیم و یكی از مراكز بزرگ تشیع- نزدیك است، چنین بیان داشت: ایجاد ساخت و سازهای فراوان در دهه‌های اخیر، سبب‌ از بین رفتن لایه‌های فیزیكی و حتی معنوی این منطقه تاریخی و باستانی شده و در صورت عدم همكاری دیگر سازمانهای شهرسازی، همچون شهرداری و مترو، در انجام كاوش پیش از ساخت و سازو حفاری ، با فاجعه نابودی كامل این مركز بزرگ فرهنگی و تمدنی روبرو خواهیم شد. وی ضمن اعلام عقد تفاهمنامه با این دو سازمان، خواستار همكاریهای بیشتر دستگاهها و نهادهای شهرسازی شد .

كشف اسكلت 7000 ساله

بنا به گفته آقای مصدقی، پژوهشگر باستانشناس تا پیش از کشف این اسکلت، قدیمی‌ترین بقایای کشف شده از اسكلت انسان، در تهران، مربوط به تپه‌های قیطریه با سه‌هزار سال قدمت بوده است، نوع تدفین و جهت آن، سفال قرمزرنگ منقوش در بالای سر اسكلت، هم‌راستا با فرهنگ منطقه باستانی «چشمه علی» در شهرری، با هفت كیلومتر فاصله از مكان كشف اسكلت است و قدمتی چهار هزار ساله بر آن سه هزار سال می‌افزاید و سابقه سكونت بشر در تهران را به هفت هزار سال میرساند.

آیت‌ا... سیدمحمد خامنه‌ای، رئیس بنیاد ایرانشناسی قدمت اسكلت كشف شده را، با توجه به تخمین هفت‌هزار سال، به دوره پیش از آریاییها و عیلامیها مربوط دانست، كه با توجه به جهت دفن- رو به شرق (خورشید) بودن اسكلت- جای بررسی و پژوهشهای بیشتر بر روی عقاید و باروهای این دوران را دارد. برپایی نشستهای مشترك باستانشناسی، اسطوره‌شناسی، دین‌شناسی، تاریخ باستان، مردم‌شناسی و مانند اینها، بمنظور شناسایی و معرفی تاریخ، عقاید، مذاهب، اقوام و... آن دوران، از دیگر پیشنهادات رئیس بنیاد ایرانشناسی بود؛ كه امكان معرفی دستاوردها و نتایج حاصل از برگزاری این نشستها از سوی بنیاد ایرانشناسی، بعنوان متولی شناخت و معرفی ایران، به همگان (چه در سطح داخلی و چه در سطح جهانی) وجود خواهد داشت.

آیت‌ا... سیدمحمد خامنه‌ای ضمن حضور در محلِ بررسی و پژوهش بر رویِ آثار فرهنگیِ كشف شده در سایت باستانشناسی كشف اسكلت، (معروف به قبر آقا)، از نزدیك، مواد فرهنگی كشف شده را بازدید، و در جریان توضیحات مربوط به هر كشف قرار گرفت .ایشان همچنین با بررسی انواع هنرهای بكار رفته در مجموعه «قبر آقا» از جمله هنر آیینه‌كاریِ ایوان و مزار، توصیه‌های لازم را برای نگهداری این مجموعه از آسیبهای طبیعی و بشری، به متولیان بنا دادند و در پایان نیز با توصیه به نهادهایی همچون «شرکت آب و فاضلاب استان تهران» همکاری با باستانشناسان را در جهت اعتلای شناخت فرهنگی جامعه نسبت به گذشته، ضروری دانستند.

كشف اسكلت 7000 ساله

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات