راهپیمایی عظیم اربعین

اربعین ، میراث ناملموس ماندگار و عظیم ترین مراسم مذهبی- یادمانی جهان

از آنجاییكه گستره‌ی نفوذ فرهنگ ایرانی، بسیار گسترده تر از محدوده ای بوده و هست كه هم اكنون در درون مرزهای سیاسی- اداری كشورمان محصور است، تعلق به ایران فرهنگی (كه پهنه ای به بزرگی آسیای مركزی، شبه قاره ی هند و آسیای غربی را در برمی گیرد، و پرتوهای فرهنگی اش امروزه، دیگر ، در سرتاسر جهان پراكنده اند) یعنی همان احساس علقه و خودی بودنی كه با پا گذاشتن به كشورهای حوزه ی فرهنگی ایرانی از وجود هر ایرانی ای غلیان می كند.

راهپیمایی عظیم اربعین

در حوزه ی آیینها و سنتها و هنرهای اجرایی، بسیارند مراسم و اجراهای فرهنگی ای كه رنگ و بوی ایرانی دارند، هرچند در افغانستان، تاجیكستان، آذربایجان، عراق، شبه قاره هند، حتی چین و امثالهم برپا می‌گردند. ممكن است زبانی كه به آن تكلم می كنیم ، یكی نباشد، مرزی سیاسی كه كشورمان ، امروزه، با آن شناخته می شود، ما را ملیتی دیگر تعریف كند،اما زبان میراث فرهنگی ناملموسمان یكی است و با آن است كه هم دل و هم درد می شویم. بدون شك پایداری تمدن های كهنی چون ایران وابسته به انتقال میراث ناملموس آن بوده كه در این میان انتقال سینه به سینه و شفاهی این میراث نقشی چنان سرنوشت ساز داشته كه نتایجی مانند بقای ارزشها و تعالیم برجسته ی اسلامی و حفظ گنجینه سترگ ادب پارسی بر پایه آیینها را به ثمر رسانیده است.

یكی از پر شمول ترین تجلیات پنجگانه ی میراث ناملموس در ایران اسلامی مراسم و آیین های مرتبط با باورها و اعتقادات مردمیست كه در این میان آیینها و مراسم سمبلیك و سوگوارانه در اندوه فاجعه كربلا كه بنام آیینهای عاشورایی متجلیست، اعتباری برجسته دارد. این پدیده معنوی خود جوش و پویاهمانا میراث مرزنوردیست كه از محدودیتها و بندهای جغرافیایی عبور و در میان اقوام گوناگون صاحب هویت شده و امروز در زمره موفق ترین میراث ناملموس انتقالی شیعی در فرامرزها رخ نموده و با شكوه و تنوع متناسب با محیط و نیاز جامعه پذیرنده با در برداشتن اصالت مفهومی بر جان ناقلان و حاملانش راه یافته است.لذا بر ماست كه اهمیت این میراث ماندگار و ارزش و اعتبار آن نزد مسلمانان جهان را بدانیم و این فرهنگ شفاهی كه با انتقال بین نسلی از گذشته تا امروز به امانت به ما رسانده شده است را در مجموعه ای چون دایره المعارف میراث ناملموس عاشورا ، از گزند گسست نسلی و فراموشی محفوظ و فرهنگ آزادی ، نوعدوستی و مهرورزی و تقویت وفاق اجتماعی را چون گنجینه ای در آن محفوظ بداریم.

بیانات رهبری در ابتداى درس خارج فقه‌ درباره پیاده‌روی اربعین

راهپیمایی عظیم اربعین

حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در جلسه درس خارج فقه، پدیده بی‌نظیر و حرکت عظیم و پر معنای راهپیمایی اربعین حسینی علیه‌السلام را حسنه‌ای ماندگار خواندند و گفتند: ترکیب «عشق و ایمان» و «عقل و عاطفه» از ویژگی‌های منحصر به‌فرد مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام است و حرکت عاشقانه و مؤمنانه مردم ازکشورهای مختلف جهان در این پدیده بی‌سابقه، بدون تردید از جمله شعائر الهی است.

حضرت آیت الله خامنه‌ای با اشاره به بزرگواری و محبت مردم عراق در پذیرایی از زائران اربعین، به کسانی که توفیق حضور در این حرکت پر معنا و پر مغز را پیدا کرده‌اند توصیه کردند این فرصت را مغتنم بشمارند و افزودند: ما نیز از دور به حال زائران اربعین غبطه می‌خوریم و آرزو می‌کنیم ای کاش همراه شما بودیم.رهبر انقلاب، فرصت ارتباط معنوی و عاشقانه با خاندان پیامبر اکرم(ص) و زیارت این عناصر ممتاز، برجسته، نورانی و ملکوتی را از امتیازات تفکر شیعی در میان فرق اسلامی دانستند و گفتند: حرکت عظیم مردم از ایران و سایر کشورهای جهان برای حضور در راهپیمایی اربعین، جلوه‌ای از ویژگیهای برجسته مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام است که در آن، هم «ایمان، اعتقاد قلبی و باورهای راستین» موج می‌زند هم «عشق و محبت».ایشان همچنین زائران اربعین را به رعایت ضوابط و مقررات توصیه و تأکید کردند: دولت در خصوص خروج از کشور مقرراتی معین کرده که حتماً باید مراعات شود و حرکت خارج از این ضوابط مطلوب نیست.

راهپیمایی عظیم اربعین

زیارت عتبات عالیات عراق و به خصوص کربلای حضرت سیدالشهدا (ع) در تمام روزهای سال فضیلت بسیار زیادی دارد، اما زیارت اربعین سالار شهیدان به دلیل فرمایش امام حسن عسکری (ع) که این زیارت را یکی از نشانه های پنج گانه انسان مؤمن دانسته اند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

اربعین در فرهنگ شیعه نقش ویژه و کارکرد مهمی دارد. از یک طرف خاطره کربلا و عاشورا را برای مردم تداعی می کند و باعث می شود که پیوند مردم با قیام حضرت سید الشهدا (ع) مستحکم تر شود و از طرف دیگر هم باب جدیدی از زیارت آن حضرت را به روی ما می گشاید که با پیاده روی و عرض ارادت مخلصانه همراه است. در عین حال در روز اربعین مؤمنان صحنه گردان مراسم هستند و آن را به مانور بزرگ دینی تبدیل کرده و اوج معارف الهی را در قالب این راه پیمایی گسترده از خداوند مسئلت می کنند.

راهپیمایی عظیم اربعین

باید توجه داشت که سنت پیاده روی اربعین حسینی طبق روایت های معتبر در زمان امامان معصوم علیهم السلام هم وجود داشت و آن بزرگان با وجود خفقان و ظلم و ستم شدید حاکمان زمان خود در روز اربعین به زیارت مزار مطهر امام حسین (ع) می رفتند. در عین حال باید متوجه آثار جهانی این مراسم هم باشیم که همه انسان ها با هر دین و مذهب و از هر کشور و سرزمینی را هدف قرار داده و هیچ استثنایی در بین مردم قائل نیست. البته باید توجه داشت که هر اندازه حقایق و مفاهیم قیام عاشورا در روز اربعین به شیوه بهتری اعلام شود ، زمینه برای اقبال عموم مردم جهان به سمت حقانیت اسلام بیشتر خواهد شد.

تعداد زوار ایرانی که برای زیارت اربعین به عتبات عالیات مشرف می شوند در سال های اخیر به شکل چشمگیری افزایش پیدا کرده است. آمار رسمی که هر ساله از سوی سازمان حج و زیارت و اداره گذرنامه در مورد تعداد زائران اربعین اعلام می شود، نشان می دهد که از سال 91 تا اربعین امسال، رشد 8 برابری وجود داشته است.

تعداد زوارسال
500001390
2400001391
4800001392
15000001393
حدود 20000001394

در سایت های خبری عراق اعلام شده است كه مصادف با اربعین حسینی تعداد زائران از مرز 20 میلیون نفر عبوركرده و حضور مردمی در مراسم اربعین امسال از نظر تعداد جمعیت شرکت کننده و تنوع ملیت آنان در نوع خود بی نظیر بوده است به نحوی که بالغ بر 80 کشور از تمامی قاره های جهان امسال در زیارت مرقد امام حسین ( ع ) شركت جسته اند .

گزارش خبرگزاری فرانسه از کربلا

میلیون ها زائر مراسم اربعین حسینی را در شهر مقدس کربلا که تحت تدابیر شدید امنیتی قرار دارد ،به جا آوردند. دریایی از جمعیت که لباس سیاه به تن داشتند و به سر و سینه می‌زدند به سمت حرم امام حسین(ع) در حرکت بودند.اربعین ،‌یکی از بزرگترین تجمعات مذهبی جهان ،‌پایان چهل روز عزاداری برای این امام شیعیان را که سال 680 میلادی به دست سپاهیان یزید در نبرد کربلا به شهادت رسید،‌ رقم می زند.

راهپیمایی عظیم اربعین

نویسنده این گزارش ادامه می دهد : برخی از شیعیان حتی از شهرهای بسیار دور مانند بصره ‌ آمده بودند.مراسم اربعین بارها بر اثر حملات گروه های افراطی به خاک و خون کشیده شده است. یکی از این گروه های افراطی گروه داعش است که بخش های گسترده ای از خاک عراق را به تصرف خود در آورده و به جامعه شیعیان اعلام جنگ کرده است.زائران درحالی که پرچم هایی به رنگ سیاه ،‌قرمز و سبز و نیز تصاویر امام حسین (ع) را در دست داشتند و شعارهای بیعت با امام را سر می دادند،‌ درحال حرکت بودند.

در گزارشات دیگر آمده است

این حرکت حرکت عشق و ایمان است هم در آن ایمان و اعتقاد قلبى و باورهاى راستین، تحریک‌کننده و عمل‌کننده است؛ هم عشق و محبّت. تفکّر اهل‌بیت و تفکّر شیعى همین‌جور است؛ ترکیبى است از عقل و عاطفه، ترکیبى است از ایمان و عشق.

در این حرکت عظیم مردم از ایران، کشورهاى اسلامى، هند، اروپا، آمریکا شرکت میکنند؛ و پاى پیاده حرکت میکنند؛ مردم عراق هم با کمال بزرگوارى و محبّت از زائران پذیرایى میکنند ؛ این حرکت عظیم و پرمعنا است و کسانى که موفّق می شوند باید این فرصت رامغتنم بشمارند.مسافران این سفر عشق آلود ظاهرا" همانند حاجیان در سرزمین وحی احرام برتن ندارند اما بوریایی از لباس دلدادگی همه آنان را محرم کرده تا پا در این راه بگذارند و به سمت قبله عاشقان طی طریق کنند و بین الحرمین را مطاف خود قرار دهند.

دراین اجتماع نه فقط ایرانی ها و عراقی ها که بسیاری ملیت های دیگر از افغانی و هندی و پاکستانی و مصری و اروپایی و لبنانی و سعودی وآذربایجانی و کویتی و بحرینی و ترکیه ای و حتی اهل سنت سوری حضور دارند.این سفرفاقد مسیر مناسب ،آب و هوا،شرایط بهداشتی،امکانات و جذابیت برای یک گردشگر معمولی است که از یک منظر در خور نقد و نیازمند برنامه ریزی و مدیریت است اما همه این نکات منفی یک پیام مثبت بسیار مهم دارد و آن اینکه همه این میلیون ها انسان از ملیت های مختلف و اکثرا" با پای پیاده فقط و فقط برای یک چیز پا در این راه می گذارند و آن جذبه و کشش حسین بن علی است!

این حسین کیست که عالم همه دیوانه اوست؟

این چه شمعیست که جانها همه پروانه اوست؟

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات