خبرنامه 31

دومین نشست از سلسله نشستهای «دوشنبه‌های ایرانشناسی» برگزار شد

خبرنامه 31

روز دوشنبه 30 مهر 97 دومین نشست از سلسله نشستهای هفتگی با عنوان « دوشنبه‌های ایرانشناسی» در بنیاد ایرانشناسی برگزار شد. موضوع این نشست «گاهنگاری فلات مرکزی ایران» بود. در این نشست دکتر حسن فاضلی عضو هیئت علمی گروه باستانشناسی دانشگاه تهران، فروزان اسلامی دانشجوی دکترای باستانشناسی دانشگاه تهران و دکتر هادی داوودی دانش آموخته رشته باستانشناسی دانشگاه تهران سخنرانی کردند.

طبق اظهارات دکتر فاضلی؛ در باستانشناسی دوره‌ای به نام نوزایی وجود دارد و آن دوره‌ای است که در واقع جامعه جهانی و جامعه ایرانی برای اولین بار با ارزشهای میراث فرهنگی و باستانشناسی آشنا شدند و از طریق کاوشهای باستانشناسی به بعضی از نکات تاریخی پی برده‌اند که در گذشته سابقه آن وجود نداشته است. در ابتدای دوره پهلوی امتیاز کاوشهای باستانشناسی فرانسویها در شوش لغو شد و این امر به بین‌المللی شدن باستانشناسی ایران منجر شد و به دنبال آن باستانشناسان دیگر کشورها از جمله آمریکا و آلمان در نقاطی مثل چشمه علی، ری، تپه سیلک کاشان و شمال شرق ایران به کاوش پرداختند. بررسی این محوطه‌های چند هزار ساله، تحولات فرهنگی و اجتماعی از دوره نوسنگی تا هخامنشی را نشان میدهد. چنین پژوهشهایی حائز اهمیت است چون پیش از آن ایران چندان مورد توجه پژوهشگران غربی نبوده و بیشتر در منطقه بین‌النهرین به کاوش میپرداختند.

سپس فروزان اسلامی به بررسی تخصصی گاهنگاری فلات مرکزی ایران از ابتدا تا انتهای دوره نوسنگی پرداخت. این دوره 5 تا 6 هزار سال قبل از میلاد را در برمیگیرد. طبق اظهارات وی از دوره‌های فراپارینه سنگی و نوسنگیِ بدون سفال اطلاعات چندانی در دست نیست بنابراین نمیتوانیم در مورد فرایند نوسنگی شدن مرکز فلات ایران صحبت کنیم. دکتر داوودی نیز به بررسی تخصصی گاهنگاری عصر مفرغ و آهن پرداخت. وی گفت درخصوص دوره مفرغ جدید و آهن 1 شواهدی در اختیار داریم که میتوانیم به آنها اتکا کنیم ولی در مورد دوره مفرغ نیازمند پژوهشهای بیشتری هستیم.

به گفته دکتر فاضلی دستاوردهایی که در این نشست شرح داده شد حاصل حدود 90 سال تلاش باستانشناسانی بود که در مورد این بازه زمانی تحقیق کرده‌اند.

در پایان این نشست، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد.

همایش قومس شناسی در سمنان

خبرنامه 31

بنیاد ایرانشناسی شعبه استان سمنان با همکاری شورای پژوهش اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان چهارمین همایش قومس‌شناسی را در 6 دیماه 97 برگزار خواهد کرد. قرار است این همایش در فرهنگسرای کومش سمنان برگزار شود.

محورهای اصلی این همایش عبارتند از:

• تاریخ، جغرافیای تاریخی، باستانشناسی

• ادبیات و گویشها

• طبیعت و گردشگری

• مفاخر و مشاهیر

• فلسفه و عرفان

• عمران، معماری، شهرسازی

• علوم اجتماعی و فرهنگی

• مشاغل و حرف

علاقه‌مندان میتوانند جهت کسب اطلاعات بیشتر به سایت semnan.farhang.gov.ir مراجعه کنند.

سومین نشست از سلسله نشستهای «دوشنبه‌های ایرانشناسی» برگزار شد

خبرنامه 31

روز دوشنبه 7 مهر 97، سومین نشست از سلسله نشستهای هفتگی با عنوان «تأملی در مفهوم ژئوپلیتیک شیعه (ایران و حوزه پیرامونی آن)» در بنیاد ایرانشناسی برگزار شد. در این نشست دکتر سید عباس احمدی استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران سخنرانی کرد.

بنا بر اظهارات دکتر احمدی اولین کسی که اصطلاح ژئوپلیتیک را بکار برد یک دانشمند فرانسوی بنام فرانسوا توال (Francois Thual) بود. او میگوید: شیعیان بدلیل استقرارشان در یک منطقه خاص بر روابط بین الملل تاثیرگذار هستند. جوامع شیعی در قسمتهایی که منابع انرژی وجود دارد و بطور خاص خلیج فارس مستقر هستند. توال خلیج فارس را یک خلیج شیعی میداند.

دکتر احمدی در ادامه افزود: ایران هم از نظر کمیت جمعیت شیعه، هم از نظر آموزه‌های شیعی و هم به این دلیل که بعد از انقلاب اسلامی اولین حکومت مبتنی بر ولایت فقیه در آن شکل گرفته است بنوعی محور تشیع محسوب میشود. وی گفت در ایران ژئوپلیتیک شیعه را همان هلال شیعه میدانند و این اشتباه است. این دو باید از هم تفکیک شوند.

در ابتدای هزاره سوم زمانی که عراق به سمت جنگهای داخلی میرفت پادشاه اردن ملک عبدالله دوم نتیجه اصلی جنگ داخلی عراق را شکلگیری یک هلال شیعی تحت سلطه ایران دانست. او معتقد بود چنانچه در حکومت عراق تغییری روی دهد، این کشور به دامن ایران خواهد غلتید. این مسئله موجب شد نهادهای سیاسی-امنیتی اهل تسنن در منطقه، نسبت به افزایش قدرت و نفوذ شیعیان بویژه ایران و پیدایش نوعی هلال شیعی موثر در منطقه اظهار نگرانی کنند و با غربیها متفق‌القول شوند.

دکتر احمدی گفت: در بحث ژئوپلیتیک سه رکن وجود دارد: جغرافیا، سیاست و قدرت. در مورد تمدنهای شیعی انسجامی وجود دارد و همه شیعیان تقریبا در یک منطقه و گستره جغرافیایی ساکن هستد. برخورداری از ساختار مرکز- پیرامون یکی دیگر از خصوصیات جغرافیایی شیعه است. یعنی ایران مرکز است و بقیه جوامع شیعی در اطراف آن قرار دارند و این امر بطور طبیعی منجر به نقش‌آفرینی مرکز در پیرامون خود میشود. انقلاب اسلامی قدرت را به تشیع برگردانده است. چرا که هنگامی که شیعه توانست در فرایند سیاسی شدن، حکومت تشکیل دهد، بعنوان یک بازیگر رسمی در عرصه بین‌الملل مطرح شد. با قدرت‌یابی شیعه در ایران و تشکیل حکومت، ‌شیعه وارد مناسبات قدرت شده و تلفیق این سه رکن همان جغرافیای شیعه است.

در بعد داخلی شیعیان سه مرحله: 1- هویت‌یابی و خودآگاهی 2- تاسیس احزاب و تشکلهای سیاسی 3- نقش‌آفرینی در ساختار سیاسی کشورها را سپری کرده‌اند. در بعد بین‌المللی نیز بصورت بسترسازی برای سقوط نظام دو قطبی در جهان تاثیرگذار بوده‌اند. ژئوپلیتیک شیعه عبارت است از تلفیق ظرفیتهای جغرافیایی مناطق شیعه‌نشین با آرمانها و آموزه‌های موجود در فرهنگ سیاسی تشیع که توانست آنرا در مسیر قدرت‌یابی قرار دهد و به برقراری مناسبات و تعاملات مرکز – پیرامون در قالب تاثیرگذاری و تاثیرپذیری بین ایران بعنوان کانون و اقلیتهای شیعی پیرامون آن کمک کند.

قبل از انقلاب اسلامی ایران، تشیع به عنوان یک مذهب و مکتب وجود داشت ولی بعد از انقلاب تشیع به یک پدیده ژئوپلیتیک شیعه تبدیل شد و اثرگذاری آن از سطح ملی به سطح جهانی ارتقا پیدا کرد. دکتر احمدی در ادامه به بحث مقابله با ژئوپلیتیک توسط رقبا با اقداماتی همچون انتشار کتب ضد شیعی، پدید آوردن داعش و طالبان و القاعده، ترور رهبران شیعه، فعالیتهای مجازی گسترده و هک کردن سایتهای شیعی پرداخت.

وی در پایان گفت: بر خلاف تبلیغات منفی، ایران با اقداماتی همچون تاسیس مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، بیش از هر کشوری موجب وحدت مسلمانان شده است. ژئو پلیتیک شیعه نه بمعنای امتداد جغرافیایی سیاسی شیعیان در خارج از ایران است نه بمعنای هلال شیعی و نه محدود به یک دوره تاریخی خاص. بلکه ژئوپلیتیک شیعه یک مفهوم علمی است.

در پایان این نشست، جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد.

بنیاد ایرانشناسی همایش ملی خلیج فارس برای ملتهای خلیج فارس را برگزار خواهد کرد

خبرنامه 31

در روز 12 آذر97 و در آستانه هفته پژوهش، بنیاد ایرانشناسی همایش ملی «خلیج فارس برای ملتهای خلیج فارس» را برگزار خواهد کرد.

در روز 12 آذر97 و در آستانه هفته پژوهش، بنیاد ایرانشناسی همایش ملی «خلیج فارس برای ملتهای خلیج فارس» را برگزار خواهد کرد. یکی از اهداف اصلی این همایش، بررسی وجوه مختلف مسائل این منطقه جغرافیایی است كه به گذشته، حال و آینده ملتهای ساكن در آن مربوط میشود. این منطقه پراهمیت باید عاری از قدرتهای فرامنطقه‌ای باشد و با اراده و میل ملتهای بومی آن اداره شود.

محورهای اصلی همایش بشرح زیر است:

تاریخی

• نگرشهای تحلیلی- تطبیقی درباره دانش خلیج فارس‌شناسی (در معنای مطالعات منطقه‌ای

• منابع، بن مایه‌ها و اسناد و مدارك خلیج فارس

• روایات و مستندات جدید معتبر تاریخی

• جزایر خلیج فارس: حاكمیت و مالكیت ایرانی

• راهها و بنادر تاریخیِ در قلمرو فعالیتهای بازرگانی و اقتصادی منطقه خلیج فارس

سیاسی

• سیاست منطقه‌ای و تأثیرات متقابل آن با سیاستهای ایرانی

• ریشه ها، دلایل، پیامدها و نتایج خروج بریتانیا از خلیج فارس در سال ۱۹۷۱ میلادی

• نقش امنیت منطقه‌ای خلیج فارس در اهداف جمهوری اسلامی ایران

• تبارشناختی و بررسی پیامدهای جریانهای افراط گرایی در خلیج فارس

• بحرین؛ چالشهای سیاسی، پیوندهای تاریخی با ایران، شیعیان

• تأثیر استعمار در میراث منطقه‌ای خلیج فارس

فرهنگی

• مهاجرت و جابجایی اقوام در خلیج فارس با تأكید بر ایرانی تبارهای ساكن كرانه‌های جنوبی خلیج فارس

• اجتماع و فرهنگ، نقش زنان در عرصه زندگی خلیج فارس

• بررسی مؤلفه‌ها و توانهای فرهنگی- تمدنی و تبیین جایگاه آن در عرصه بین‌المللی

• جایگاه ایران در تحولات فرهنگی خلیج فارس

• هنر و معماری ایرانی در حوزه خلیج فارس

• گویش و ادبیات در حوزه خلیج فارس

• آینده نگری مؤلفه‌ها و رویكردهای تحولات فرهنگی منطقه خلیج فارس

• ارتباطات میان فرهنگی ساكنان خلیج فارس

حقوقی

• حقوق فرهنگی، سیاسی و مدنی ایرانی تبارهای ساكن خلیج ‌فارس بر مبنای حضور تاریخی و كنونی

• مباحث روابط و حقوق بین‌الملل با تأکید بر حقانیتهای تاریخی- حقوقی ایران در منطقه

• بررسی میراث حقوقی و مالكیت سرزمینی ایران در منطقه

• كنوانسیونها و رژیمهای حقوقی و بین‌المللی خلیج فارس

گردشگری

• طبیعت خلیج فارس؛ فرصتهای گردشگری، آسیبهای زیست محیطی

• جایگاه خلیج فارس در صنعت توریسم جهانی

آثار برگزیده در فصلنامه علمی مطالعات خلیج فارس منتشر خواهد شد. همچنین مقالات منتخب در بانك نشریات كشور، پایگاه مجلات تخصصی نور و‌ تارنمای بنیاد ایرانشناسی نمایه خواهند شد.

خبرنامه 31

بلندترین بادگیر خشتی جهان در باغ دولت آباد یزد

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات