سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین

سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین

سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی، با موضوع «ایران‌شناسی در چین»، به‌همت معاونت اطلاع‌رسانی و همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد ایران‌شناسی و با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در چین، برگزار شد.

به گزارش معاونت اطلاع‌رسانی و همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد ایران‌شناسی، این نشست مجازی روز سه شنبه هفدهم اسفندماه 1400، با هدف بررسی پیشینه ایران‌شناسی، وضعیت کنونی ایران‌شناسان و نهادهای ایران‌شناسی چین و ارائه راهکارها و هم‌اندیشی در جهت رفع کاستی‌های پیش‌رو در حوزه مطالعات و فعالیت‌های ایران‌شناسی در چین برگزار شد. این نشست با حضور خانم دکتر الهام ملک‌زاده، استاد مدعو و متخصص در امور بین‌الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و آقایان دکتر عبدالمجید میردامادی: معاون اطلاع‌رسانی و همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد، دکتر عباسعلی وفایی: رایزن فرهنگی ایران در چین، پروفسور گوانگ دونگ: استاد و رئیس مرکز ایران‌شناسی دانشگاه «شی ان»، دکتر ضیایی: مدیرکل همکاری‌های علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، دکتر عادل‌خانی: سرپرست اداره شرق آسیا و مسئول میز چین، علی‌محمد سابقی: رایزن پیشین ایران در چین، طهماسبی و جلالی‌کیاسری: کارشناسان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی همراه بود.

در ابتدای این نشست آقای دکتر میردامادی، ضمن خوشامدگویی به مهمانان و تشکر از حضور آنها در جلسه، به جایگاه مهم ایران‌شناسی در چین و گستردگی مطالعات ایرانی و حوزه‌های پژوهشی ایران‌شناسی در چین پرداخت و چنین بیان کرد: ایران‌شناسی در تمامی حوزه‌های بین‌المللی یکسان نیست و از شدت و ضعف‌های زیادی برخوردار است؛ همچنین از شور و نشاط ادوار گذشته در بعضی از نقاط جهان نیز برخوردار نیست. وی در ادامه به بررسی برخی از نقاط ضعف و کاهش انگیزه و تمایلات نسبت به رشته ایران‌شناسی در کشورهای مختلف پرداخت و از حاضران در جلسه دعوت کرد تا درباره موقعیت ایران‌شناسی در چین، نهادهای فعال ایران‌شناسی در این کشور و ایران‌شناسان چین و چگونگی همکاری در حوزه‌های پژوهشی و بین المللی، به بیان دیدگاه‌ها و نقطه‌نظرات خود بپردازند.

ایشان همچنین به شرح مختصری درخصوص تاریخ روابط و مشترکات فرهنگی ایران و چین پرداخت و چنین اذعان کرد: ایران از گذشته‌های دور یک تمدن واسطه میان تمدن چین و جهان غرب بوده است، سالهای متمادی با چین ارتباطات فرهنگی بسیاری داشته و در مسیر جاده ابریشم، هم از راه زمینی و هم دریایی اهمیت ویژه‌ای داشته است. به‌همین منظور بنیاد ایران‌شناسی در نظر دارد با توجه به امکانات موجود و با همکاری نهادهای مرتبط نمایشگاه دائمی «جاده ابریشم» را در یکی از سالن‌های بنیاد برپا کند؛ به این دلیل که نمایشگاه‌های بنیاد مورد توجه بازدیدکنندگان بسیاری قرار دارد و از این راه افراد مختلف و دانشجویان می‌توانند با ایران‌شناسی و فرهنگ ایرانی آشنا شوند.

در ادامه آقای گوانگ دونگ که فعالیت‌های بسیاری در زمینه ایران‌شناسی داشته و در سال 2017 به ایران سفر کرده، به ایراد سخنرانی در خصوص اندیشه‌های امام خمینی به‌عنوان یک سیاستمدار ایرانی و شیعه پرداخت و افزود: او پیوسته در تمام طول زندگی‌اش ابتدا هویت ایرانی و سپس هویت مذهبی خود را مد نظر داشته و منافع ایرانی را بر منافع مسلمان بودنش ترجیح می‌داد. سیاستمداری که تفکر و ایده خود را در مسائل امور خارجه ایران به صراحت بیان می‌کرد و همواره در تضاد با امریکا بود.

سپس آقای وفایی سخنان خود را چنین آغاز نمود که شناخت دولت و مردم ایران و چین از یکدیگر موجب فراهم آوردن زمینه ایران‌شناسی و چین‌شناسی شده، اما به حد مطلوب نرسیده است. تعداد و عملکرد مراکز ایران‌شناسی و چین‌شناسی در هر دو کشور به میزان کافی نیست و مستلزم تهیه مقالات و انجام پژوهش‌های بسیار است. چین گستره وسیعی دارد و کار فرهنگی ایران در ارتباط با چین بسیار ضعیف است. وضعیت ایران‌شناسی در چین در حوزه های متعدد مورد توجه است و با رصد رساله‌ها در چین،

چینی‌ها بر آن هستند که ایران را بشناسند، ولی از منابع زبان‌های غیر فارسی و اکثراً ترجمه از انگلیسی، که با اطلاعات نادرست همراه است. تقریباً 500 رساله در مورد ایران تهیه شده که بیشتر در حوزه اقتصادی و سیاسی معاصر است تا تاریخ؛ و در حوزه اقتصاد نیز جاده ابریشم مورد توجه می‌باشد. تنها 10 درصد موضوعات پایان‌نامه‌ها فرهنگی است و به مسائل دینی و زنان به درستی پرداخته نشده است. در حوزه زنان تلاش کرده‌ایم تا اخبار درستی درخصوص نقش زنان به سمت صحت گرایش پیدا کند. باید به موضوعاتی در مورد فرهنگ، تاریخ، ادبیات و حوزه‌هایی که حساسیت‌هایی در آن کشور ندارند، پرداخت. چین در کرسی زبان فارسی رشد چشم‌گیری دارد و بیش از 15 دانشگاه سالانه قریب به 40 دانشجو در این رشته پذیرش می‌کند. به‌تازگی دو چهره ایران‌شناس چینی (لی فو چن وهوانگ) جایزه کتاب سال ج. ا. ایران را از آن خود کرد. همچنین سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی طی انعقاد قراردادی با همکاری طرف چینی 100 اثر در حوزه ایران‌شناسی چاپ خواهد کرد. در این کشور به‌دلیل مساعدت دانشگاه‌ها به آینده ایران‌شناسی بسیار خوش‌بین هستیم. ضعف‌هایی هم وجود دارد و ما باید منابع دست اول را در اختیار آنها قرار دهیم و نقایص را برطرف سازیم. زمانی می‌توانیم ایران‌شناسی را رشد دهیم که چین‌شناسان را آگاه کنیم. باید به‌صورت آسیب‌شناسانه به چین امروز نگاه کنیم و به سمت زمینه‌های ایران‌شناسی که بایسته هست برویم و باید جلسات خاص و ویژه تشکیل دهیم.

در ادامه آقای سابقی به ایراد سخنرانی پرداخت و چنین بیان کرد: ایران‌شناسی در چین را می‌توان به دو دسته تقسیم کرد: عمومی و تخصصی. ایران‌شناسی عمومی طبق اسناد موجود در چین با آغاز تاریخ جاده ابریشم شروع شده که، از 2500 سال پیش با مراودات میان تجار ایرانی و چینی شکل گرفته است. اسناد کشف شده بسیاری در موزه «دون خوان» وجود دارد که هنوز نیز در دست بررسی است و بر اساس گزارشات مفصل، حاکی از گستردگی روابط ایران و چین می‌باشد. بخشی از اسناد مربوط به ادیان و بنادر جنوبی ایران است و مورد توجه چینی‌ها می‌باشد. پروفسور جی‌لیان شین، اولین کسی است که در مورد تاریخ ایران مطالعات گسترده انجام داده و معتقد بود فرهنگ ایرانی یکی از ستونهای فرهنگ شرق است. کارهای زیادی در مورد ضرب‌المثل‌های چینی و فارسی و رباعیات خیام، تاریخ ادبیات و ایران وجود دارد. ما باید پژوهشها درخصوص ایران را مطابق نظر خود هدایت کنیم تا، از منابع غربی تأمین نشوند. گنجینه شاهکارهای ایرانی مجموعه‌ای از آثار رودکی، شاهنامه، حافظ و سعدی با همکاری سازمان فرهنگ ترجمه و

چاپ شده است. لازم است با نهادهای مرتبط درخصوص ایران‌شناسی به‌ویژه باستان‌شناسی ارتباط نزدیک برقرار کرد چون آنها مطالعات زیادی در مورد سکه‌های مکشوفه، پارچه‌های زربافت و شیشه های ایرانی در چین انجام داده‌اند. لازم است انجام پروژه‌های مشترک بین مؤسسات ایرانی و چینی مطرح شود و از پروژه‌های ایران‌شناسی در چین حمایت گردد. همچنین دوره‌های آموزشی کوتاه مدت برای ایران‌شناسان چینی در چین فراهم شود. باید اشاراتی که ادبای ما در مورد چین داشته‌اند را جمع‌آوری کنیم، همچنین اشعار شعرای چینی در مورد ایران را.

آقای دکتر خانی به‌عنوان سخنران دیگر چنین بیان کرد: ایران‌شناسی در چین به قدمت تاریخ است، هم رشته است و هم نیست. هم مکتب است و هم نیست. پرچم‌دار ایران‌شناسی در شرق آسیا ژاپن است، ولی در چین ایران‌شناسی هنوز میان رشته است که از ادبیات شروع و بعدها به زمینه‌های دیگر رسیده است. ایران‌شناسی مدرن در چین از دهه 60 میلادی در دانشگاه پکن شروع شد. چینی‌ها از ایران‌شناسی در چین، مهندسی معکوسی انجام دادند و از مراکز مطالعاتی به‌عنوان ابزاری برای شناخت کشورها استفاده می‌کنند. دو تمدن ایران و چین بسیار کهن هستند و از این دید باید به آنها نگاه کرد. باید نشستهای تخصصی ایران‌شناسی در چین برگزار کرد، تا برنامه‌های مشخص و همکاری‌های دو جانبه پایه‌ریزی شود.

در ادامه خانم دکتر ملک‌زاده به بیان نقطه نظرات خود پرداخت. ما باید اهمیت ایران در جاده ابریشم را نشان دهیم و مجموعه آثار ملموس باقی مانده از آثار چین در موزه‌ها تهیه شود. پژوهشکده چندین تفاهمنامه با مراکز مرتبط منعقد کرده که تحت تأثیر تحریم‌ها و مشکلات اقتصادی قرار گرفته و ناتمام مانده‌اند. باید اقدامات نیم‌بند پیگیری شده و بحث نمایشگاه دائمی و تولید محتوا از مصادیق وجود آثار چینی در ایران صورت پذیرد. موضوعات سیاسی و اقتصادی ایران بواسطه جاده ابریشم برای چینی‌ها حائز اهمیت است. چینی‌ها گردشگران پولداری هستند و باید از این ظرفیت استفاده کرده و آنها را به سمت و سوی مورد نظر خود هدایت کنیم و گردشگری علمی را تحت کنترل خود درآورده و جنبه‌های مثبت کشورمان را برجسته سازیم؛ مانند کاری که بنیاد ژاپن‌شناسی انجام می‌دهد. بنیاد ایران‌شناسی و سازمان فرهنگ باید به تهیه فهرست کتابشناسی بپردازند و کتب تهیه شده در چین را مورد بررسی قرار دهند، تا بدانیم نگاه چینی‌ها نسبت به ایران چگونه است و از چه منظری با ما آشنا می‌شوند. باید به‌صورت مطالعه موردی چین را

بررسی کنیم و نشست‌های بین‌المللی برگزار شود و توافق شود که با استفاده از فضای مجازی، تولید کار علمی از ما و بودجه از طرف چینی‌ها باشد. هم در پایان‌نامه‌ها و هم در نشست‌های علمی به‌عنوان همکاری‌های علمی می‌توان کارهای زیادی بر روی نسخ خطی با محوریت سفرنامه‌ها انجام داد.

آقای دکتر ضیایی نیز در سخنرانی خود چنین اظهار داشت: ما سهم بورسیه دانشجویان چینی در زبان فارسی را کم داریم و بودجه چندانی هم لازم ندارد، با توجه به قوانین وزارت علوم محدودیتی هم در این زمینه نداریم. باید متخصص و مترجم خوب داشته باشیم تا مشکلات در چین حل شود. فرصت مطالعاتی برای اساتید چینی در ایران وجود دارد و چندین دانشگاه اعلام آمادگی کرده‌اند. باید طرح شناسایی مدارک اسناد تاریخی ایران در چین انجام شود و لیستی از مبادلات فرهنگی و قراردادهای قدیمی تهیه و ترجمه شود تا منابع لازم برای مراکز و اتاق‌های ایران تأمین شود، مانند آنچه عمانی‌ها انجام دادند که اسناد مربوط به سفرنامه‌های چینی‌ها به عربستان و کشورهای عربی را جمع‌آوری و ترجمه کرده‌اند. لازم به ذکر است، ما برای هزینه ارسال منابع مشکل تأمین مالی داریم.

در ادامه آقای کیاسری بیان کرد که حلقه‌های ادبی و فرهنگی میان ایران و چین پایه‌های استوار ایران‌شناسی است و از راه قلم می‌توان دریافت فارسی‌گویان نظرات مثبتی نسبت به چین داشته‌اند و در اشعار شعرایی همچون خواجوی‌کرمانی، ‌سعدی و حافظ می‌توان اشاراتی به چین و چینی‌ها یافت. او افزود در زمان حمله مغول به چین سه زبان در آن وجود داشت: زبان مغولی (زبان غالب)، زبان چینی و زبان پارسی. در سال 1934 شناساندن شاهنامه به نخبگان چینی صورت گرفت.

سپس آقای طهماسبی اظهار داشت که افتتاح کرسی زبان و اتاق ایران در دانشگاه‌های چین انجام شده و با همکاری دانشگاه شهید بهشتی و دیگر دانشگاه‌ها و نیز بنیاد ایران‌شناسی قادر خواهند بود در سایر مراکز کرسی ایران‌شناسی راه‌اندازی کنند. تأمین مالی و اعزام اساتید را سازمان فرهنگ به‌عهده می‌گیرد و حتی جهت برگزاری دوره‌های مجازی دانش‌افزایی نیز اعلام آمادگی کردند.

در پایان نتایج ذیل از این گفتگو حاصل شد:

آقای دکتر میردامادی خاطر نشان ساخت که ایران‌شناسان دنیا از کمبود منابع مکتوب گله‌مند هستند، در همین راستا بنیاد ایران‌شناسی اقدام به تهیه فصلنامه «دستاوردهای علمی جهان ایران‌َشناسی» نموده، که شماره اول به معرفی ایران‌شناسی در اتریش و ناصر خسرو به‌عنوان چهره برجسته پرداخته و شماره دوم ایران‌شناسی در هند و آثار ابوریحان بیرونی را بررسی می‌کند و در نظر است که شماره بعدی مجله به بررسی ایران‌شناسی در چین اختصاص یابد. قطعاً انعقاد قراردادهای علمی باید مورد بررسی قرار گیرد. امکان ادامه تحصیل دانشجویان خارجی در مقاطع کارشناسی‌ارشد و دکتری ایران‌شناسی در بنیاد ایران‌شناسی وجود دارد و با توجه به اهمیت جاده ابریشم می‌توان با برنامه‌ریزی نمایشگاه دائمی با همکاری طرف چینی و سازمان فرهنگ در محل بنیاد برپا کرد. امکان ارائه برنامه مدونی درخصوص مسائل فرهنگی و ایران‌شناسی با توجه به ظرفیتهای تجاری و بازرگانی و بهره‌گیری از حمایت‌های اقتصادی فیمابین، آن هم با محوریت رایزنی محترم فرهنگی ایران در چین و بنیاد ایران‌شناسی وجود دارد. بنیاد ایرانشناسی درخصوص همکاری در مباحث مطالعاتی و پژوهشی هم اعلام آمادگی می‌نماید.

سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین
سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین
سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین
سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین
سومین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی برگزار شد: ایران‌شناسی در چین

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات