خبرنامه 40

اخبار ملی و بین‌المللی در حوزه شناخت و معرفی:

ایران فرهنگی، آثار و صنایع دستی و فرهنگی ایرانی و ایران‌شناسان داخلی و خارجی

وزیر فرهنگ: فارابی به قله‌ای باشکوه در تمدن اسلامی تبدیل شده است

خبرنامه 40

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به جایگاه بلند «حکیم ابونصر محمد بن محمد فارابی» در تاریخ اندیشه اسلامی، گفت: فارابی شخصیت پیشتازی برای معماری تمدن پرشکوه اسلامی در قرن سوم تا پنجم است. او به قله‌ای باشکوه در تمدن اسلامی تبدیل شده است.

محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد، بیست و هفتم آبان‌ماه 1400 همزمان با روز جهانی فلسفه و آیین بزرگداشت حکیم ابونصر محمد بن محمد فارابی در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی اظهار داشت: فارابی در تاریخ اندیشه اسلامی دارای جایگاه رفیع و اوج قله حکمت و فلسفه در اندیشه اسلامی است.

وی در این نشست برخط با اشاره به نظر بزرگان حکمت و فلسفه درباره فارابی و اندیشه فارابی، گفت: فارابی مؤسس حکمت و فلسفه اسلامی و پیوند دهنده میراثی است که از یونان با تعداد محدودی مسئله به حوزه فلسفه به جهان اسلام وارد شده بود و آنرا به یک علم قوی، مؤثر و پردامنه تبدیل کرد. فارابی‌شناسان بزرگی در حوزه‌های اسلامی و غیر اسلامی در ایران و سایر کشورها با نگاه‌های متفاوت در مورد اندیشه‌های او صحبت کرده‌اند.

وزیر فرهنگ به موضوعات مختلف و نهفته در اندیشه فارابی اشاره کرد و افزود: یکی از مهتمرین موضوعات، قدرت بالای فارابی در تبیین مسائل پیچیده‌ است که کمتر نظیر آن در تاریخ اندیشه اسلامی پیدا می‌شود؛ شاید در دوره‌های جدید و در چهار پنج قرن اخیر ملاصدرا شبیه‌ترین فرد به فارابی در رمز گشایی از موضوعات مبهم و پیچیده باشد.

وزیر ارشاد اظهار داشت: در احوالات ابن‌سینا آمده است که کتاب «ما بعدالطبیعه» ارسطو را درک نمی‌کرده، اما وقتی شرح فارابی را می‌خواند همه نقاط مبهم در درک نوشته‌های ارسطو (معلم اول) برای او رفع می‌شود؛ به همین دلیل در فلسفه اسلامی در کنار همه توصیفات و لقب‌های فراوان برای توصیف فارابی او را معلم ثانی می‌نامند و این حاکی از جایگاه فارابی در تاریخ اندیشه در تمام دنیا به ویژه جهان اسلام دارد و او را مؤسس فلسفه اسلامی می‌شناسند.

اسماعیلی افزود: فارابی در قرن سوم هجری و در طلیعه شکل‌گیری دوره طلایی تمدن اسلامی قرار دارد. ‌او شخصیت پیشتاز برای معماری تمدن پرشکوه اسلامی در قرن سوم تا پنجم است. فارابی با زبان بلیغی که در حکمت و فلسفه، فرهنگ و هنر و در تبیین اندیشه‌های سیاسی داشت، به یک قله با شکوه در تمدن اسلامی تبدیل شده است.

حکیم ابونصر محمد بن محمد فارابی، ۲۵۹ تا ۳۳۹ هـ.ق، از بزرگ‌ترین فلاسفه و دانشمندان ایرانی در عصر طلایی اسلام است که در علم، فلسفه، منطق، جامعه‌شناسی، پزشکی، ریاضیات و موسیقی تخصص داشته است. فارابی (معلم ثانی) در روستایی با نام وسیج در نزدیکی فاراب در قزاقستان امروزی به دنیا آمد. چگونگی تحصیلات فارابی در ایام جوانی‌اش بر ما پوشیده است و مورخان گزارش مستندی در این مورد ضبط نکرده‌اند، اما پدر و پدربزرگش از نظامیان بلندمرتبه در حکومت سامانی بوده‌اند؛ بنابراین می‌توان حدس زد شرایط تحصیل در ایام جوانی به خوبی برای او فراهم بوده است.

بعضی از محققان معاصر شروع مطالعات علمی و فلسفی او را از شهر مرو می‌دانند، چه اینکه مرو در آن زمان مرکز درس و بحث دینی و فلسفی بوده و استادان حاذقی در آنجا حضور داشته‌اند و نزدیکی فاصله میان این شهر و محل سکونت فارابی نیز دلیل خوبی برای حضور و تحصیل وی در این شهر پر قدمت است. بر این مدعی شواهد و قرائن دیگری نیز وجود دارد، اما آنچه در اسناد و گزارش‌های تاریخی موجود است و به طور قطعی می‌توان به آن تکیه کرد: تحصیلات او در بغداد است.

فارابی مدتی از حیات خویش را به قضاوت گذراند، ولی از آنجا که دلبسته مطالعات فلسفی و تأمل در حقایق مابعدالطبیعه بود، کار قضاوت را در ۴۰ سالگی رها کرد و رهسپار بغداد شد. در بغداد منطق و فلسفه را نزد استادان مطرح آن زمان آموخت و به آثار ارسطو علاقه‌مند شد. این دلبستگی تا بدانجاست که در تاریخ فلسفه اسلامی از فارابی به عنوان معلم ثانی در کنار معلم اول (ارسطو) یاد می‌شود.

خاطر نشان می‌سازد، پرونده فارابی در دویست و ششمین جلسه شورای عمومی یونسکو (سوم تا ۱۷ آوریل ۲۰۱۹ /۱۴ تا ۲۸ فروردین ماه ۱۳۹۸) توسط ایران و قزاقستان به‌صورت مشترک ارائه شد و در چهلمین کنفرانس عمومی یونسکو (۱۲ تا ۲۷ نوامبر ۱۳۹۸/۲۱ آبان تا ۶ آذر ۹۸) تصویب شد، تا سال ۲۰۲۰- ۲۰۲۱ سال گرامیداشت فارابی به مناسبت هزار و صد و پنجاهمین سال تولد او باشد.

در مراسم بزرگداشت علامه اقبال لاهوری تأکید شد:

تقویت اتاق ایران‌شناسی و گروه زبان و ادبیات فارسی کالج اسلامی بانوان «کوپر»

خبرنامه 40

آقای جعفر روناس، مسئول خانه فرهنگ و وابسته فرهنگی جمهوی اسلامی ایران در لاهور با شرکت در مراسم بزرگداشت علامه اقبال لاهوری در کالج اسلامی «کوپر» متعلق به بانوان، با فوزیه ناز، رئیس کالج و شازیه شعیب، رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دیدار و درباره برگزاری کلاس‌های دانش‌افزایی زبان فارسی برای دانشجویان و استادان به رایزنی پرداخت.

روناس با بیان جایگاه والای شاعر فارسی‌گوی شبه قاره هند در ایران گفت: اشعار مشهور علامه اقبال که برای بیداری امت اسلامی و اتحاد جوامع اسلامی از سوی این شاعر بزرگ پاکستان سروده شده است، در مدارس ایران تدریس می‌شود. وی از دانش‌آموزان پاکستانی خواست زبان فارسی را که 800 سال زبان رسمی و اداری هند و پاکستان بوده است، را پاس بدارند و با علاقه برای یادگیری آن تلاش کنند.

همچنین خانم فوزیه ناز، رئیس کالج اسلامی کوپر با اشاره به اهمیت فراگیری زبان فارسی برای جوانان و نوجوانان پاکستانی، چنین بیان کرد: با زبان و ادبیات فارسی آشنایی دارم و شخصاً علاقه‌مند به یادگیری زبان و ادبیات فارسی هستم، چراکه علامه اقبال و دیگر شاعران به این زبان شعر سروده‌اند.

وی با بیان اینکه تا قبل از شیوع ویروس کرونا، هر ساله ده‌ها هزار نفر از مردم مسلمان و خداجوی پاکستانی برای زیارت مکان‌های مقدس به ایران سفر می‌کردند، خاطرنشان کرد: ایران مهد فرهنگ و تمدن در منطقه است و ما در پاکستان قرن‌ها از این تمدن و زبان بهره فراوانی برده‌ایم. وی در ادامه پیشنهاد راه‌اندازی کارگاه‌های دانش‌افزایی زبان فارسی و همچنین تأمین استاد زبان فارسی از سوی خانه فرهنگ برای برگزاری کلاس‌های دیپلم زبان فارسی برای دانشجویان و علاقه‌مندان به فراگیری زبان فارسی را در این کالج داد. همچنین خانم شازیه شعیب، رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی کالج اسلامی نیز با بیان اینکه 450 دانشجوی دختر در حال فراگیری زبان و ادبیات فارسی هستند، گفت: در مقطع متوسطه 200 دانش‌آموز و در مقطع کارشناسی نیز 250 دانشجو با انتخاب زبان و ادبیات فارسی به‌صورت دروس اصلی و اختیاری در حال تحصیل هستند. وی همکاری نزدیکتر بین خانه فرهنگ ایران و گروه زبان و ادبیات فارسی کالج اسلامی خیابان کوپر را زمینه ساز تقویت زبان فارسی دانشجویان در این کالج بیان کرد. ایشان همچنین بر آغاز فرایند ارزشگذاری مدارک تحصیلی دانشجویان زبان و ادبیات فارسی در این کالج با کمک خانه فرهنگ به صورت صدور گواهینامه تأکید کرد. در مراسم بزرگداشت علامه اقبال لاهوری، دانش‌آموزان و دانشجویان پاکستانی مقالاتی را درباره علامه اقبال به زبان فارسی قرائت کردند.

گوشه فرهنگی ایران در پایتخت برونئی گشایش یافت

خبرنامه 40

سفارت ایران در برونئی به مناسبت هفته کتاب، ۲۸ جلد کتاب فارسی با موضوعات ایران‌شناسی، تاریخ و تمدن ایران، معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران‌زمین، شعر و ادبیات فارسی را، اول آذرماه 1400 به دانشگاه ملی برونئی اهدا و گوشه ایران را در این دانشگاه راه‌اندازی کرد. در این مراسم که با حضور حمیرا ریگی: سفیر جمهوری اسلامی ایران در برونئی، داتین آنیتا: ریاست دانشگاه ملی برونئی و دیگر مدیران آموزشی این دانشگاه همراه بود، خانم ریگی بر آمادگی دانشگاه‌های ایران در راستای ارتقا همکاری‌های علمی و آموزشی با دانشگاه برونئی تأکید کرد. وی افزود: همکاری‌های دانشگاهی باعث ارتقاء سطح علمی دانشگاه‌ها می‌شود و باید از این فرصت‌های ارزشمند کمال بهره‌برداری را کرد.

دانشگاه برونئی دارالسلام در رتبه‌بندی جهانی QS برای سال ۲۰۲۲، در میان کشورهای آسیایی، رتبه ۷۵ و در سطح جهانی، دارای رتبه ۲۵۰ می‌باشد. سفارت ایران در برونئی دارالسلام، برای نخستین‌بار در آغاز و پایان هفته کتاب و کتابخوانی در ایران، با اهدای کتاب، کتابخانه و گوشه ایران را در دانشگاه ملی کشور برونئی دارالسلام راه‌اندازی کرد.

رونمایی از جلد پنجم کتاب فرامین فارسی ماتناداران و گشایش نمایشگاه هنر قاجار در

موزه ماتناداران ایروان

خبرنامه 40

در آستانه سی‌امین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک ایران و ارمنستان، موزه ماتنادارن ایروان شاهد برگزاری برنامه رونمایی از جلد پنجم کتاب فرامین فارسی ماتناداران و گشایش نمایشگاه هنر قاجار بود. در آغاز این مراسم که با حضور عباس ظهوری، سفیر ایران در ارمنستان، سیدحسین طباطبائی، رایزن فرهنگی و شمار زیادی از شخصیت‌های علمی و فرهنگی و علاقه‌مندان فرهنگ و هنر هماره بود، واهان دِر غوندیان، رئیس موزه ماتناداران با اشاره به در پیش بودن سی‌امین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک بین ایران و ارمنستان به معرفی ابتکار مشترک موزه ماتنادارن و رایزنی فرهنگی ایران در ارمنستان با عنوان «روزهای فرهنگ ایران در ماتنادران» پرداخت و افزود: این روزهای فرهنگی را با برگزاری دوره آموزشی ترمیم نسخ خطی فارسی که با مساعدت رایزنی فرهنگی و با حضور استاد حمید ملکیان به خوبی انجام پذیرفت، آغاز کردیم و امروز خوشحالیم که با دو رویداد همزمان برنامه‌ای دیگر از «روزهای فرهنگ ایران در ماتناداران» را برگزار می‌کنیم.

وی سپس به معرفی اجمالی مجموعه فرامین فارسی ماتناداران که به همت خانم کریستینه کوستیکیان تهیه و تدوین شده است و پنجمین جلد آن رونمایی شد، پرداخت و نیز به اختصار نمایشگاه هنر قاجار در ماتناداران را معرفی کرد.

در ادامه، کریستینه کوستیکیان به بیان تاریخچه تدوین و فهرست‌نگاری فرامین فارسی ماتناداران پرداخت و ضمن تمجید از مرحوم پروفسور پاپازیان که مبتکر این طرح پژوهشی بوده است، مراحل ادامه کار آن مرحوم تا به امروز و انتشار پنجمین جلد از این مجموعه را تشریح کرد. وی مجموعه فرامین فارسی ماتناداران را که در بردارنده فرامین فارسی این موزه از قرن سیزدهم میلادی تا دوره قاجار است را منبعی مهم و مورد استناد برای پژوهشگران ایران‌شناس از اقصی نقاط جهان دانست که به مدد آن به شناخت دقیقتری از دوره‌های مختلف مناسبات ایران و منطقه قفقاز نائل می‌شوند.

عباس ظهوری، سفیر ایران در ارمنستان نیز کار ارزشمندِ بازخوانی تاریخ روابط ایران و ارمنستان را از ضروریات عصر حاضر خواند و تلاش پژوهشگرانی که در این مسیر به آفرینش‌های علمی می‌پردازند را غیرقابل توصیف بیان کرد. سفیر جمهوری اسلامی ایران ابراز امیدواری کرد، با تداوم چنین فعالیت‌هایی از تحریف واقعیات تاریخی جلوگیری شود و حقایق رویدادهای گذشته این منطقه در اختیار نسل کنونی و نسل‌های آینده قرار گیرد.

خانم ایوِت تاجاریان پژوهشگر هنر ایران و مبتکر و مجری نمایشگاه هنر قاجاری در ماتناداران نیز به مراحل مستند نگاری و آماده‌سازی آثار نمایشگاه پرداخت و آنرا حاصل بیش از چهار سال تلاش مستمر در جهت گزینش مناسبترین آثار موجود در موزه و شماری از آثار مجموعه شخصی خود خواند. شایان ذکر است، این نمایشگاه نزدیک به یکسال در موزه ماتناداران ایروان دایر خواهد بود و علاقه‌مندان به فرهنگ و هنر ایران می‌توانند از نزدیک با نمونه‌هایی از هنر، فرهنگ، آداب و رسوم ایرانیان در عصر قاجار آشنا شوند.

گشایش نمایشگاه «مردم ایران: رنگ‌ها و شادی در اقوام ایرانی» در پاریس

خبرنامه 40

آیین گشایش نمایشگاه عکس «مردم ایران: رنگ‌ها و شادی در اقوام ایرانی»، برگرفته از آثار هنرمندان ایرانی، آذرماه سالجاری در رایزنی فرهنگی ایران در پاریس برگزار شد. این مراسم با حضور سفیر ایران در یونسکو و جمع زیادی از علاقه‌مندان ایرانی و فرانسوی همراه بود و در این نمایشگاه تعداد 27 عکس از 18 هنرمند ایرانی به نمایش درآمد. نمایشگاه مردم ایران ضمن نمایش تصویری زیبا از اقوام ایرانی، به ارائه پیام وحدت و همزیستی میان قومیت‌های مختلف و فراوان ایران زمین اشاره دارد. در واقع نمایشگاه مذکور ظرفیت‌های فرهنگی و جاذبه‌های گردشگری ایران‌زمین را انعکاس می‌دادد و بنابر نظر بازدیدکنندگان فرانسوی بمنزله کارت دعوتی برای سفر به ایران تاریخی با قومیت‌های مختلف بود. این نمایشگاه به مدت دو هفته برپا بود.

به همت رایزنی فرهنگی ایران در روسیه

بخش نخست از پادکست «با لهجه فارسی» برای روس زبان‌ها منتشر شد

خبرنامه 40

بخش نخست پادکست «با لهجه فارسی» کاری از دانش‌آموختگان زبان فارسی و ایران‌شناسی دانشگاه‌های روسیه، با همكاری رایزنی فرهنگی ایران در مسکو منتشر شد. هدف از انتشار این پادکست، معرفی شنیداری «ایران» به روس‌زبان‌هایی است، که آشنایی چندانی با ایران ندارند. در قسمت صفر (معرفی) درباره موضوع پادکست‌های آینده و زمان بارگزاری آنها سخن گفته شده بود. در قسمت نخست که به مدت ۳۵ دقیقه آماده شده است، علاوه‌بر مرور کوتاه تاریخ ایران تا به امروز، به برخی از جنبه‌های فرهنگ و زندگی جمعی ایرانیان نیز پرداخته شده است. پادکست «با لهجه فارسی» که اول و پانزدهم هر ماه منتشر می‌شود، از پادگیرهایی همچون: یاندکس ‌موزیک، گوگل پادکست و انکور قابل شنیدن است.

همایش بین‌المللی علمی «میراث فلسفی و ادبی تصوف» برگزار شد

خبرنامه 40

همایش بین‌المللی علمی «میراث فلسفی و ادبی تصوف»، سی‌اُم نوامبر برابر با نهم آذرماه سالجاری، در دانشگاه بین‌المللی قرقیزستان برگزار شد. این همایش با هدف بحث بر سر مسائل مبرم رشد انسان، جهان‌بینی و بیان عقاید او در ادبیات و هنر- در دنیای جدید- برگزار و در آن به تحول مفهوم انسان‌گرایی و انحلال انسان در واقعیت دیجیتال پرداخته شد. بر این اساس در این همایش به چهار موضوع زیر پرداخته شد:

1. تصوف به عنوان میراث فلسفه کلاسیک اسلامی؛

2. نقش تصوف در ایجاد صلح در سراسر جهان؛

3. ارتباط میان تصوف و ارزش‌های معنوی جدید؛

4. میراث فلسفی و ادبی عرفان در زبان‌های مختلف جهان.

همایش «میراث فلسفی و ادبی تصوف» به همت دانشگاه بین‌المللی قرقیزستان، دانشگاه بین‌المللی جامعه‌المصطفی ایران، رایزنی فرهنگی سفارت ج.ا.ایران در جمهوری قرقیزستان، آکادمی ملی علوم جمهوری قرقیزستان، موسسه فلسفه، حقوق و مطالعات اجتماعی و سیاسی «آلْتْمیش‌بایف» برگزار شد.

اهدای نشان بین‌المللی «شهریار» به گیورگی لوبژانیدزه، ایران‌ شناس برجسته گرجستان

خبرنامه 40

ششمین کنگره بین‌المللی نشان علمی و فرهنگی «شهریار» به همت مؤسسه تحقیقاتی قفقاز، آناتولی و آسیای میانه دانشگاه تبریز و با حضور احمدعلی مهری‌اردستانی، رایزن فرهنگی ایران در تفلیس، به‌صورت حضوری و وبیناری برگزار شد و از گیورگی لوبژانیدزه، ایرانشناس و مترجم گرجی، با اهدای نشان بین‌المللی «شهریار» تقدیر به‌عمل آمد.

گیورگی لوبژانیدزه، استادیار دانشگاه دولتی «ایوانه جاواخیشویلی» تفلیس، ایرانشناس و مترجم برجسته گرجی است و در این کنگره پژوهش خود را با عنوان «ایرانشناسی در گرجستان»، به زبان فارسی ارائه داد. بر این اساس، نشان علمی و فرهنگی «شهریار» توسط کمیته علمی کنگره به عنوان پژوهش و مقاله برتر به این ایران‌شناس و مترجم گرجی ارائه شد. لوبژانیدزه همکاری بسیار نزدیکی با رایزنی فرهنگی کشورمان در تفلیس دارد و در حال حاضر ترجمه دفتر سوم مثنوی معنوی به زبان گرجی را که از برنامه‌های مصوب سالجاری نمایندگی است، در دست اقدام دارد.

فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران برگزار می‌کند:

همایش «اقتباس و برگرفتگی در هنر»

خبرنامه 40

همایش «اقتباس و برگرفتگی در هنر» به‌همت معاونت پژوهشی و ‌هنری فرهنگستان هنر و با هدف بررسی روابط میان هنرها و تأکید بر عناوینی چون برگرفتگی، اقتباس، الهام و از آنِ خودسازی که یکی از شیوه‌های کهن و مهم گسترش و تکثیر متن و به‌دنبال آن توسعه و تعالی هنر و ادبیات است، در بهار 1401، برگزار می‌شود. در این همایش همچنین بر متون اقتباسی تأکید و کوشیده می‌شود تا با بررسی روابط ترامتنی، به‌خصوص بینا/ بیش‌متنی، شرایط گسترش هنر و ادبیات و چیستی و ماهیت آن تحلیل و بررسی شود.

‌پژوهشگران می‌توانند یافته‌های پژوهشی خود را در محورهای مطالعاتی‌ای همچون: «نقش و اهمیت اقتباس در آفرینش و توسعه هنری»، «نظریه‌ها و رویکردهای برگرفتگی، اقتباس و از آنِ خودسازی»، «زیبایی‌شناسی و گونه‌شناسی اقتباس، الهام و برگرفتگی‌های بیناهنری»، «نسبت اقتباس و برگرفتگی با گونه‌های هنری و نظام‌های نشانه‌ای»، «اقتباس، هویت، اصالت، سرقت، اخلاق و حقوق اثر هنری»، «اقتباس‌ها و برگرفتگی‌های بینارشته‌ای میان هنرها و ادبیات»، «اقتباس و برگرفتگی‌های بینافرهنگی»، «رسانه‌های نوین و برگرفتگی‌های هنری»، «تحلیل روشمند متون و آثار هنری اقتباسی»، «دریافت و خوانش، تأثیر و نفوذ برگرفتگی»، «اقتباس هنری نزد مخاطب»، «پیشینه، وضعیت‌شناسی و آسیب‌شناسی اقتباس هنری در ایران» و «اقتباس و برگرفتگی هنری و ادبی در هنر معاصر ایران» به دبیرخانه همایش ارسال کنند.

وبینار بزرگداشت جمشید گیوناشویلی برگزار شد

خبرنامه 40

وبینار بزرگداشت جمشید گیوناشویلی، پژوهشگر و ایران‌شناس فقید گرجی و اولین سفیر گرجستان در ایران، با هدف تجلیل از خدمات علمی، فرهنگی و سیاسی وی و در راستای توسعه روابط ایران و گرجستان، هفدهم آذرماه 1400 برگزار شد.

این وبینار با حضور اکبر قاسمی، سفیر ایران در گرجستان، احمد مهری، رایزن فرهنگی سفارت، دکتر فرشید دلشاد، عضو هیئت علمی دانشگاه فردریش آلمان، دکتر بابک رضوانی، رئیس انجمن ژئوپلتیک قومی دانشگاه آمستردام هلند، دکتر بهرام امیراحمدیان، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و دختر آقای گیوناشویلی همراه بود.

در ابتدای این وبینار، قاسمی با اشاره به آثار و نتایج خوب باقیمانده از گیوناشویلی، چنین بیان کرد: سه مقطع مهم در زندگی ایشان وجود دارد. نخستین مقطع، ‌دوره آموزش و تحصیل ایشان در مدرسه البرز تهران است که در این دوره زبان فارسی را آموخت. دومین دوره، بهره‌برداری از ظرفیت‌های خود در جهت توسعه روابط ایران و گرجستان پس از استقلال گرجستان از شوروی است، که این برهه 10 ساله آثار خوبی را در روابط دو کشور بر جای گذاشته است.

سومین مقطع در زندگی گیوناشویلی مربوط است به مکتسبات و تجربیاتی که به عنوان آثار علمی و تحقیقاتی از ایشان به جای مانده، که این آثار در حدود 200 عنوان کتاب و مقاله است. وی ضمن گرامی داشتن روز بزرگداشت آقای گیوناشویلی، ابراز امیدواری کرد بتوان راه ایشان را ادامه داد و از ذخایر ارزشمند این ایران‌َشناس برجسته بهره‌مند شد.

پروفسور الکساندر چلوخادزه، استاد و رئیس کرسی ایرانشناسی دانشگاه گرجستان نیز با اشاره به آثار به جای مانده از گیوناشویلی، افزود: ایشان توانست در سن 34 سالگی از رساله فوق دکتری خود دفاع کند، که این موضوع در دوره شوروی بی‌سابقه بود. تعدادی از آثار گیوناشویلی به فارسی ترجمه شده است،‌ اما برخی از شاهکارهای ایشان نیاز به ترجمه دارد.

همچنین در این مراسم کلیپی از دکتر غلامعلی حداد عادل برای شرکت‌کنندگان در وبینار پخش شد. ایشان ضمن تمجید از زحمات و فعالیتهای علمی، فرهنگی و سیاسی گیوناشویلی چنین اظهار داشت: وی زبان فارسی را در دبیرستان البرز فراگرفته بود و آنرا بدون لهجه صحبت می‌کرد، بطوریکه کسی به او شک نمی‌کرد ایرانی نیست. همین مسئله موجب شد تا پس از بازگشت به گرجستان،‌ جایگاهی ارزشمند در حوزه ایرانشناسی پیدا کند و دهها سال یکی از ایران‌شناسان برجسته حوزه شوروی باشد.

دکتر حداد عادل با اشاره به نقش قابل توجه گیوناشویلی در حوزه سیاسی، افزود: وی موجب گسترش روابط ایران و گرجستان در دوران سفارت خود در ایران شد. زمانی که ادوارد شواردنادزه پاسخ پیام تاریخی امام خمینی(ره) را برای ایشان آورده بود، گیوناشویلی به عنوان مترجم در جلسه حضور داشت. وی در پایان اظهار امیدواری کرد، سنت ایشان از سوی ایرانشناسان امروز گرجستان پیروی شود.

نشست گذری بر گلستان سعدی در آلمان برگزار شد

خبرنامه 40

به همت رایزنی فرهنگی ایران در برلین و مشارکت «خانه ایران»، نشست پاسداشت سعدی، شاعر و نویسنده پارسی‌گوی ایرانی با حضور خانم کاتلین گوپل، نویسنده و ناشر آلمانی در «خانه ایران» برگزار شد.

خانم کاتلین گوپل، مدیر شرکت انتشاراتی «ورلات پیکوک»، در رشته‌های زبان و ادبیات آلمانی، شرق‌شناسی، هنر و روان‌شناسی تحصیلات خود را به پایان رسانده و تاکنون سفرهای متعددی به کشورهای اسلامی داشته و چند کتاب در زمینه عرفان به رشته تحریر درآورده است. وی همچنین منتخب اشعار شعرای مشهور ایرانی، همچون: حکیم عمر خیام، سعدی و مولانا جلال‌الدین بلخی را به آلمانی ترجمه کرده است.

در این نشست، خانم گوپل در سخنرانی خود در برنامه فرهنگی «گذری بر گلستان سعدی» با اشاره به روند ترجمه کتاب گلستان سعدی به آلمانی، چنین بیان داشت: ترجمه این کتاب و برگرداندن آن به زبان آلمانی کار بسیار سنگینی بود. این ترجمه بر منبای ترجمه کلمه به کلمه از فارسی به آلمانی نبوده است، بلکه بیشتر بر اساس درک و احساس مترجم از شعر شاعر مبتنی بوده است.

وی در ادامه ضمن سرایدن ترجمه آلمانی منتخبی از اشعار سعدی به زندگینامه این شاعر فرزانه ایرانی پرداخت و افزود: گلستان به نثر آهنگین و آمیخته با نظم نوشته شده و شامل هشت فصل است. سعدی، شاعری جهان دیده بود و با سفر به سرزمینهای دور و غریب با شیوخ و صوفیان روزگار، جوانی را به کسب تجربه سفرهای مکرر می‌گذراند. سفرهای سعدی تنها طلب دانش و آگاهی از رسوم و فرهنگهای مختلف نبود؛ بلکه هر سفر، در پی کسب تجارب گوناگون بود.

خانم گوپل در ادامه به قرائت بخشی از مقدمه ترجمه آلمانی کتاب گلستان پرداخت و افزود: شیخ سعدی شیرازی از مشهورترین اساتید صوفی مسلک زمان خود بود. در کتاب «گلستان» که یکی از بزرگترین آثار ادبی جهان محسوب می‌شود، خواننده با زبانی شاعرانه به درک دقیق‌تر و واضح‌تری از حقایق روزگار پی می‌برد.

غزلیات شیخ سعدی همراه طنز شیرین خود، برای درک دقیق‌تر و واضح‌تر واقعیتها است و همزمان یکی از زیباترین و الهام بخش‌ترین متون حکمت که می‌تواند در سطوح مختلف خوانده شود، محسوب می‌گردد.

گفتنی است، پیش از این ترجمه آلمانی گلستان سعدی به همت خانم کاتلین گوپل، از نسخه انگلیسی «سیدعمر علیشاه» به آلمانی برگردانده شده و در قالب کتاب منتشر شده بود. این کتاب در ۲۸۰ صفحه در کشور آلمان توسط شرکت انتشارات «ورلات پیکوک» منتشر گردید و بعدها مجوز چاپ و انتشار آن به شرکت انتشاراتی الهدی در ایران واگذار شد.

ویدئوی نشست «گذری بر گلستان سعدی»، با حضور ناشر، از طریق پیوند زیر برای علاقه‌مندان قابل دسترسی است:

https://www.youtube.com/watch?v=gGWMIaysZxM

همایش بین‌المللی شهرهای یادگیرنده یونسکو با حضور شهرداران شهرهای مختلف در کره جنوبی برگزار شد

پنجمین همایش بین‌المللی شهرهای یادگیرنده یونسکو، در شهر یونسو کره جنوبی برگزار شد. این همایش بزرگترین گردهمایی حضوری شهرداران و متخصصان شهرهای یادگیرنده جهان بعد از گسترش ویروس کرونا محسوب می‌شود. جواد محمودی، شهردار بندرخمیر، به‌عنوان تنها شهردار ایرانی حاضر در این همایش به ایراد سخنرانی پرداخت. آشنایی با آخرین تجربه‌ها و دستاوردهای شهرهای جهان در حوزه آموزش و یادگیری و همچنین تبادل نظر با شهرداران و متخصصان سایر نقاط جهان را می‌توان از مهمترین دستارودهای این حضور دانست.

بندرخمیر در سال ۲۰۲۰ توانست با توجه به فعالیت‌های مستمر برای افزایش آگاهی مردم خود در زمینه اهمیت تالاب و ذخیرگاه‌های زیست‌کره به عنوان یکی از شهرهای یادگیرنده یونسکو ثبت شده و در ادامه با حضور فعال بندرخمیر در برنامه‌های شبکه جهانی شهرهای یادگیرنده، این شهر به‌عنوان فعال‌ترین شهر یادگیرنده کشور انتخاب و هم اکنون فعالیت‌های این شهر مورد توجه جامعه جهانی قرار گرفته است. تاکنون ۲۲۵ شهر از ۶۴ کشور جهان عضو شبکه شهرهای یادگیرنده یونسکو شده‌اند، که از کشور ایران نیز ۱۰ شهر در این شبکه حضور دارند. شهرهای یادگیرنده به شهرهایی اطلاق می‌شود که بتوانند اثبات کنند از راه آموزش‌های مستقیم و غیرمستقیم شهروندان خود، برای تمام سنین و گروه‌ها، باعث تغییراتی مثبت در جامعه شوند و فرصت‌های زیادی را خلق کرده و معضلات شهری را بهبود بخشند.

نشست هم‌اندیشی متخصصان ادبیات و موسیقی عاشیق‌های ایران برگزار شد

خبرنامه 40

نشست هم‌اندیشی متخصصان ادبیات و موسیقی عاشیق‌های ایران، هفتم آذر ماه با اجرای سیدعباس سجادی برگزار شد. در این مراسم، حجت‌ا... ایوبی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران، خطاب به عاشیقهای حاضر گفت: هرجایی که شماها نماد ایران شدید سرمان بلند است؛ هرجایی که گروه‌های موسیقی و هنر و شعر و ادب چهره واقعی ایران را نشان دادند، سربلند بودیم و خاطرات خوبی از حضور هنرمندان ایرانی در عرصه‌های بین‌المللی داریم. وی ادامه داد: امروز ایران را با قدرت فرهنگ و هنر و تاریخ و شعر و هنر و موسیقی سنتی و عاشیقهای ما می‌شناسند و دولت‌های مختلف از همین نقاط تمایز استفاده می‌کنند، که بگویند هستیم.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو- ایران افزود: کشورهای حوزه خلیج فارس، ساختمان‌های بسیار می‌سازند، اما تاریخ و فرهنگ را نمی‌توان با پول تولید کرد و این نقطه قوت یک ملت است و برای همین سر تاریخ عاشیقها دعواست. ایوبی یادآور شد: در برخی رشته‌های هنری، همه هنرمندان مو سپید هستند، اما وقتی جوانان بین شما هستند، امیدوارکننده است که این راه ادامه دارد.

وی توضیح داد: یکی از مأموریت‌های ما حفظ تنوع فرهنگی است و امیدوارم بتوانیم تنوع و چندگانگی فرهنگی را کشف و به بخش‌ها و نسل‌های مختلف ارائه کنیم. می‌خواهیم روایت عاشیقها را ثبت و ضبط کرده و به نسل جدید که به دنبال ریشه این هنر است، ارائه نماییم.

همچنین در این برنامه، عبدالمهدی مستکین، مدیر گروه فرهنگ این کمیسیون با خواندن ابیاتی از مولانا بیان کرد: وقتی انسان دچار ملولی است کسی با نواختن تار و سه تار و چنگ دل انسان را پرنیانی می‌کند. از مسئول ثبت جهانی قولی گرفتیم که چهار عنوان ملی ثبت‌شده عاشیق‌ها را در دو سال آتی، به نام ایران به ثبت جهانی برسانیم. دو هفته گذشته نیز دیدار تاریخی شمس تبریزی و مولانا در فهرست بزرگداشت های یونسکو قرار گرفت.

وی با اشاره به قدمت موسیقی عاشیق گفت: شما عزیزان این ساز را روی ضربان قلب می‌گذارید و اشعار شما زمزمه چند صد ساله مادران ایرانی است، که در قلب‌تان می‌چرخد.

همچنین در بخش دیگری از این نشست عاشیق سلجوق شهبازی بیان کرد: متولی هنر ایرانی، کمیسیون ملی یونسکو است. خانه عاشیق‌های ایران، سه هزار عضو و ۱۱ نمایندگی در سراسر کشور دارد. حسین محمدزاده صدیق، محقق، نویسنده و مترجم، رسول اسماعیل‌زاده دوزال (محقق، نویسنده و مترجم)، آقای کوکبی (ادبیات‌شناس)، اکبر حمیدی (محقق و ادبیات‌شناس)، حسین سیامی (فولکلورشناس)، فرمان فرضی (ادبیات و موسیقی شناس)، میرزا حسین طهماسبی شهرک (ادبیات‌شناس) و مظاهر طهماسبی (فولکلورشناس) نیز دیگر سخنرانان این همایش بودند.

همچنین در این هم‌اندیشی، عاشیق سلجوق شهبازی، گروه فولکلور خانه عاشیق‌های ایران، عاشیق شهباز سلیمانی، عاشیق بهبود نظری، عاشیق سخاوت صابری و عاشیق هدایت مهری قطعاتی از موسیقی عاشیق‌ها را با اشعاری پیرامون اهل بیت(ع) و دفاع از ایران اسلامی اجرا کردند.در این هم‌اندیشی همچنین از تابلوی نقاشی عاشیق قریب اثر سحر جعفری رونمایی شد.

پروفسور برت فراگنر درگذشت

خبرنامه 40

پروفسور برت فراگنر، ایران‌شناس اتریشی، بیست و پنجم آذرماه 1400، در سن 80 سالگی درگذشت. وی متولد ۱۹۴۱ میلادی بود و در ژوئیه ۲۰۱۰ جایزه بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار را به پاس ترویج فرهنگ و تاریخ ایران در فرهنگستان علوم وین دریافت کرد و در سال ۱۳۸۳ نیز منتخب چهارمین همایش چهره‌های ماندگار ایران شد.

پروفسور برت فراگنر تحصیلات دانشگاهی خود را در سال ۱۹۶۰ در رشته‌های شرق‌شناسی، ترک‌شناسی، عرب‌شناسی و ایران‌شناسی، و نیز قوم‌شناسی و اسلام‌شناسی در دانشگاه وین آغاز کرد. در اواسط دهه‌ ۱۹۶۰ به مدت یکسال به تهران رفت و نزد ایرج افشار، شیرین بیانی، جعفر محجوب، ذبیح‌ا... صفا، پروفسور شهیدی و منوچهر ستوده آموزش دید. او از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۶۹ از سوی وزارت آموزش و پرورش اتریش در یک مدرسه فنی تهران مسئول هماهنگی برای آموزش زبان آلمانی شد.

«تاریخ شهر همدان در شش سده‌ نخست هجری» عنوان پایان‌نامه‌ دکترای فراگنر بود که، در سال ۱۹۷۰ به دانشگاه وین ارائه داد. وی تا اتمام رساله‌ فوق دکترای خود به مدت هفت سال به تدریس در دانشگاه و سفرهای علمی متعدد به لبنان و تهران مشغول بود. «ادبیات خاطره‌نویسی به مثابه منبعی در خدمت تاریخ نوین ایران» عنوان رساله‌ فوق دکترای وی بود که، در سال ۱۹۷۷ به پایان رسید و در سال ۱۹۸۰ انتشار یافت.

فراگنر تا سال ۱۹۸۹ در مقام استاد رشته‌ ایران‌شناسی در دانشگاه‌های وین، فرایبورگ، برلین و برن به تدریس پرداخت و پس از تا سال ۲۰۰۳ کرسی استادی ایران‌شناسی را در دانشگاه بامبرگ آلمان برعهده داشت. همچنین از سال ۲۰۰۳ تا اول ژانویه‌ ۲۰۱۰ ریاست موسسه ایران‌شناسی فرهنگستان علوم اتریش به وی واگذار شد.

ثبت جهانی خوشنویسی ایران

خبرنامه 40

هنر سنتی خوشنویسی در ایران در فهرست آثار جهانی یونسکو ثبت شد. این پرونده با عنوان «برنامه ملی پاسداری از هنر سنتی خوشنویسی در ایران»، در شانزدهمین جلسه کمیته بین دولتی حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس به ثبت رسید. ایران پرونده خوشنویسی خود را در فهرست برنامه‌های خوب پاسداری یونسکو برای محافظت از میراث ناملموس ثبت کرده است. ثبت در برنامه‌های خوب پاسداری یونسکو به این معنی است که هم میراث ناملموس مورد نظر به جهانیان معرفی خواهد شد و هم پاسداری خوبی از آن صورت خواهد گرفت.

مصطفی پورعلی، مدیرکل ثبت و حریم آثار و حفظ و احیاء میراث معنوی و طبیعی، در اینباره گفت: پرونده برنامه ملی پاسداری از هنر سنتی خوشنویسی ایران، به مجموعه اقداماتی اشاره دارد که در چند دهه گذشته برای پاسداری از این هنر ایرانی اسلامی در ایران جریان داشته و تداوم دارد. این پرونده ملی ضمن تأیید دستاوردهای فرهنگی نهادهای متولی خوشنویسی ایران اعم از نهادهای دولتی و به‌ویژه مردم نهاد، خوشنویسی ایران را در فهرست میراث جهانی ناملموس به ثبت رسانده است.

ایران تاکنون ۱۶ اثر میراث فرهنگی ناملموس را ثبت جهانی کرده است، ردیف موسیقی سنتی ایرانی، هنر نمایشی آیینی تعزیه، آیین پهلوانی و زورخانه‌ای، موسیقی بخشی‌های خراسان شمالی، مهارت فرش‌بافی فارس، مهارت فرش‌بافی کاشان، دانش ساخت لنج و دریانوردی با لنج در خلیج‌فارس، نقالی: قصه‌گویی نمایشی، آیین قالی‌شویان مشهد اردهال، فرهنگ پخت نان لواش، چوگان، هنر ساختن و نواختن کمانچه، هنر ساختن و نواختن دوتار، نگارگری ایرانی و آیین زیارت کلیسای تادئوس از جمله میراث ناملموس جهانی ایران محسوب می‌شود.

کشفی خیره‌کننده در پارسه تخت‌جمشید، به روایت سفارت ایتالیا در ایران

خبرنامه 40

سفیر ایتالیا در ایران با حضور در محل کشف تازه باستان‌شناسان ایرانی و ایتالیایی در شهر پارسه تخت‌جمشید، تصاویر جدیدی را از آجرهای لعاب‌دار برجسته که نماد بین‌النهرین باستان است، منتشر کرد. این آجرها از دروازه شهر پارسه تخت‌جمشید کشف شده‌اند و سفارت ایتالیا آنها را «خیره‌کننده» توصیف کرده است.

یک روز پس از انتشار خبر کشف این آجرها، صفحه رسمی این سفارتخانه در اینستاگرام از سفر جوزپه پرونه، سفیر ایتالیا در ایران، به محوطه باستانی تُل‌آجری در تخت‌جمشید خبر داد و نوشت: «بازدید سفیر ایتالیا «پرونه» و تیم سفارتخانه، از آجرهای لعاب‌دار و خیره‌کننده، با انگیزه‌های تزئینی گاو نر و اژدهایی که توسط گروه ایتالیایی و ایرانی در محوطه تل آجری در تخت‌جمشید کاوش شده است.»

پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری روز ۱۶ آذرماه خبر داد که کاوش‌های باستان‌شناسی مشترک هیئت ایرانی- ایتالیایی در محوطه باستانی «تُل‌آجری» در شهر پارسه تخت‌جمشید به سرپرستی مشترک علیرضا عسکری چاوردی، از دانشگاه شیراز و پروفسور پی‌یر فرانچسکو کالیری، از دانشگاه بولونیا به کشف آجرهای لعاب‌دار برجسته با نقوش گاو نر و مار اژدهای «موشخوشو» نماد ایزد مَردوک از بین‌النهرین باستان منجر شده است. به گفته علیرضا عسکری چاوردی، سرپرست ایرانی این هیئت باستان‌شناسی،‌ محوطه تل‌آجری، همان محوطه‌ای است که ویرانه‌های دروازه پارسه در آن کشف شده است. این بنای بزرگ و باشکوه در منطقه باغ فیروزی در سه و نیم کیلومتری شمال‌غربی تختگاه تخت‌جمشید قرار دارد.

در کاوش‌های این فصل، علاوه‌بر نمایان شدن بخش‌هایی از بنای دروازه شهر تاریخی پارسه، تکه‌های کتیبه‌های میخی به زبان‌های بابلی و ایلامی به همراه آن آجرهای لعاب‌دار برجسته از این دروازه به‌دست آمده است. روی این آجرها تصویری از گاو نر و «موشخوشو» دیده می‌شود. موشخوشو، حیوانی افسانه‌ای و ترکیبی از مار و اژدها است که بیشتر نماد مردوک، خدای بابلیان معرفی شده است. باستان‌شناسان دریافته‌اند که تل آجری، دروازه‌ای از دوران هخامنشیان و احتمالا زمان کوروش بزرگ بوده که، در ساخت آن از هنر و فرهنگ بابلی بهره گرفته شده است.

مجمع عمومی سازمان ملل متحد:

تصویب قطعنامه استرداد اموال فرهنگی به کشورهای مبدأ/ درخواست ایران برای استرداد آثار تاریخی‌اش

با همراهی ایران، قطعنامه استرداد اموال فرهنگی به کشورهای مبدأ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به صورت اجماع تصویب شد.

با همراهی جمهوری اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، قطعنامه‌ای به تصویب رسید که آثار و اموال تاریخی کشورها باید به مبدأ بازگردد. اما نکته منفی این قطعنامه، عطف به ماسبق نشدن آنست. نماینده ایران در سازمان ملل، طی سخنانی در این نشست خواستار آن شد که آثار تاریخی کشورها از جمله ایران که در گذشته منتقل شده یا به سرقت رفته‌اند، مشمول این قطعنامه شود.

خبرنامه 40


منابع:

خبرگزاری‌های:‌ ایرنا، ایسنا، مهر، تسنیم، خبرگزاری صدا و سیما، وزارت امور خارجه، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، فرهنگستان هنر، بنیاد سعدی، کمیسیون ملی یونسکو- ایران، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری.

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات