خبرنامه 41

معرفي خبرنامه معاونت اطلاع‌رساني و همکاري‌هاي علمي و بين‌المللي

اين خبرنامه به‌منظور حفظ و تقويت روابط دوجانبه با ايران‌شناسان، خصوصاً ايران‌شناسان خارجي، و اطلاع‌رساني به ايشان از مهمترين اخبار، فعاليت‌ها و رويدادهاي مرتبط با ايران‌شناسي در ايران و ساير کشورهاي جهان، آماده مي‌شود.

محتواي مطالب خبرنامه شامل گردآوري جديدترين اخبار از فعاليت‌هاي ايرانشناسي، از قبيل: چاپ و انتشار مقالات، کتاب‌ها و پايان‌نامه‌هاي مرتبط با حوزه‌هاي ايران‌شناسي، ارائه گزارش برگزاري همايش‌ها و مناسبت‌هاي ايران‌شناسي و معرفي ايران‌شناسان و مراکز ايرانشناسي و ساير فعاليت‌هاي مرتبط است.

از سوي رايزني فرهنگي ايران در ايتاليا:جايزه دوازدهمين دوره جشنواره بين‌المللي فارابي به ايران‌شناس ايتاليايي اهدا شد

خبرنامه 41

رايزني فرهنگي کشورمان در ايتاليا، جايزه دوازدهمين دوره جشنواره بين‌المللي فارابي را به آدريانو والريو رُسي، ايران‌شناس ايتاليايي اهداء کرد. اهداء جايزه دوازدهمين دوره جشنواره بين‌المللي فارابي، ويژه علوم انساني و اسلامي، طي مراسمي در محل رايزني فرهنگي ايران در شهر رم، از سوي رايزن فرهنگي ايران و به نمايندگي از بنياد بين‌المللي جشنواره فارابي، به پروفسور آدريانو والريو رُسي، انجام شد.

در اين مراسم، دکتر حسين ميرزايي، رئيس دبيرخانه جشنواره بين‌المللي فارابي در ارتباطي مجازي چنين بيان داشت: پروفسور (رُسي) در بخش بين‌الملل دوازدهمين جشنواره بين‌المللي فارابي به سبب فعاليت‌هاي درخشان در زمينه ايران‌شناسي، به‌عنوان برگزيده جشنواره معرفي شدند. مراسم اختتاميه دوازدهمين دوره اين جشنواره در تاريخ 27 تيرماه 1400 در تهران برگزار شد و از اينکه به‌دليل شيوع بيماري کوويد-19 امکان ميزباني از پروفسور (رُسي) و ديگر برگزيدگان بخش بين‌الملل در ايران فراهم نشد، بسيار متأسفيم و اميدواريم که به‌ زودي امکان سفر ايشان به ايران فراهم شود و حضورشان را در ايران شاهد باشيم. توجه ويژه ايشان به زبان‌ها و تاريخ ايران و تحقيقات ارزشمندشان در اين حوزه‌ها باعث شد تا وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ايران تقدير از اين استاد ارزشمند را به‌‌عنوان ايران‌شناس برجسته، وظيفه خود بداند. وي در پايان افزود: از همکاري‌هاي سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و رايزني فرهنگي ايران در ايتاليا و وزارت علوم، تحقيقات و فناوري سپاسگزاريم و لوح تقدير رئيس‌جمهوري اسلامي ايران، لوح‌هاي تقدير (آيسسکو)، (يونسکو) و هدايايي از صنايع‌دستي ايران که جهت تقديم به استاد (رسي) تهيه‌شده است، را تقديم ايشان مي‌شود.

در ادامه اين مراسم، محمدتقي اميني، رايزن فرهنگي ايران در ايتاليا در سخناني چنين بيان داشت: نقشي که پروفسور (رسي) فراسوي حوزه تخصصي‌شان، به‌صورت فردي يا در کسوت مديريت مجموعه‌هاي متبوعشان مانند دانشگاه شرق‌شناسي ناپل در گذشته و انجمن بين‌المللي مطالعات مديترانه و شرق در زمان حاضر، در ارتقاء درک متقابل دو فرهنگ و تمدن غني و پرقدمت ايران و ايتاليا ايفاء نموده‌اند، ستودني است. مشارکت در انتشار خروجي مکتوب طرح رايزني فرهنگي درخصوص گردآوري تاريخ شفاهي ايران‌شناسان و اسلام‌شناسان ايتاليايي؛ مشارکت در طرح رايزني فرهنگي درخصوص فهرست‌نگاري ميراث و آثار فرهنگي ايران در مجموعه‌ها و موزه‌هاي ايتاليا؛ مشارکت در برگزاري دورِ آتي گفتمان بينافرهنگي ايران و ايتاليا، تنها نمونه هاي اخير، از همپوشاني و هم‌افزايي‌ها با انجمن تحت مديريت ايشان است و به تبع آن، صلح و دوستي ميان دو ملت و دولت ايران و ايتاليا را بدينوسيله تحکيم بخشيده است.

در ادامه پروفسور آدريانو والريو رُسي، در سخناني ضمن تقدير از دبيرخانه جشنواره بين‌المللي فارابي و رايزني فرهنگي ايران در ايتاليا بابت اهداي جايزه، صرف عمر خويش را در راه شناخت ايران و نيز داشتن قرابت فرهنگي با ايران را مايه مباهات خود دانست و گزارشي اجمالي از نقش خويش در تأسيس انجمن ايران‌شناسان اروپا و همکاري با همتايان ايراني و ترغيب رؤساي دانشگاه‌هاي ايتاليا به گسترش همکاري‌هاي علمي- دانشگاهي با دانشگاه‌هاي ايران بيان کرد و ضمن معرفي ساختار و فعاليت‌هاي انجمن بين‌المللي مطالعات مديترانه و شرق که تحت مديريت ايشان است و نيز بيان تاريخچه همکاري‌هاي اين انجمن با همتايان ايراني، بر نقش اين انجمن و ايران‌شناسان ايتاليايي به عنوان رکن فرهنگي، در کنار ارکان سياسي و اقتصادي در تشکيل، تحکيم و گسترش شبکه مناسباتي دو کشور تأکيد نمود.

درخاتمه اين مراسم، جايزه ايشان شامل نشان جشنواره بين‌المللي فارابي، لوح‌هاي تقدير رئيس‌جمهوري اسلامي ايران، «آيسسکو» و «يونسکو» و هدايايي از صنايع‌دستي ايران و...؛ از سوي رايزن فرهنگي ايران به ايشان اهدا شد.

گفتني است، پروفسور آدريانو والريو رسي نقش پررنگي در گسترش مطالعات ايران‌باستان، ميانه و جديد در ايتاليا داشته و عمر خود را صرف مطالعه درخصوص تاريخ و زبان‌هاي ايراني کرده است. وي هدايت طرح بين‌المللي براي انتشار نخستين واژه‌نامه ريشه‌شناسي زبان بلوچي را به عهده داشته و بنيان‌گذار خبرنامه مطالعات بلوچستان است. پروفسور رسي همواره از طرح‌هاي تحقيقاتي درخصوص ايران استقبال و حمايت کرده است و آثار پر‌شماري در حوزه زبان‌شناسي قومي و تاريخي (فارسي قديم ، عيلامي، اشکاني، فارسي ميانه، سغدي، کردي، بلوچي، فارسي، براهويي، اردو) و تاريخ سياسي شرق و غرب آسيا دارد. ايشان همچنين مدير طرح بين‌المللي (داريوش) بوده،؛ که هدف از آن بررسي کتيبه‌هاي هخامنشي و تهيه نسخه جديد و رقومي از کل مجموعه کتيبه‌هاي هخامنشي است. وي در گذشته مديريت دانشگاه شرق‌شناسي ناپل را برعهده داشته است و در حال حاضر مديريت انجمن بين‌المللي مطالعات مديترانه و شرق (I S M E O) را عهده دار است که، از اقدامات علمي و فرهنگي در ايتاليا در حوزه ايران باستان و جديد و همکاري‌هاي علمي ايران و ايتاليا پشتيباني مي‌کند.

برگزاري نمايشگاه نگارگري ايراني در محل «موزه هنر» شانگهاي

خبرنامه 41

به مناسبت پنجاهمين سالگرد تأسيس روابط ديپلماتيک ايران و چين، نمايشگاه هنر نگارگري ايراني، در موزه هنر شهر شانگهاي برپا شد. اين نمايشگاه دربرگيرنده مجموعه نفيسي از نقاشي‌هاي نگارگري ايراني است که، توسط بنياد بردبار، موزه ملک، موزه هنر معاصر اصفهان، مجموعه چهل‌ستون و موزه رضا عباسي در شانگهاي چين برپا شده است. سرکنسول ايران در شانگهاي در آيين گشايش اين نمايشگاه، با اشاره به ثبت جهاني نگارگري ايراني در يونسکو در سال 2020 گفت: ظرافت‌هاي بکار رفته در هنر نگارگري بيانگر باورها، نگاه جهاني و سبک زندگي جامعه ايراني بوده، که در هنر نگارگري و خطاطي تبلور يافته است.

وي برگزاري دو نمايشگاه فرش و صنايع دستي و نگارگري را در محل موزه هنر شانگهاي براي گراميداشت پنجاهمين سالگرد روابط ديپلماتيک ايران و چين، نشان از اهميت بالاي فرهنگ و تبادلات مردمي در روابط دو کشور دانست. اين نمايشگاه بمدت سه ماه تا فوريه سال 2022 براي بازديد علاقه‌مندان برپا مي‌باشد.

برگزاري نمايشگاه «فرش ايراني: بهشت‌هاي سرگردان» در مکزيکوسيتي

خبرنامه 41

نمايشگاه فرش دستباف ايراني با عنوان «فرش ايراني: بهشت‌هاي سرگردان»، با حضور مقامات محلي، سفرا و ديپلمات‌هاي خارجي، اصحاب فرهنگ و رسانه و جمعي از ايرانيان مقيم در مکزيکوسيتي، گشايش يافت.

در اين نمايشگاه مجموعه‌اي نفيس شامل 47 نمونه از فرش‌هاي ايراني، شامل: قاليچه، گليم، زين و کوسن در سبک‌هاي مختلف و بافته شده با نخ‌هاي پشمي، ابريشم و يک مورد بافته شده با نخ طلا به نمايش درآمده است. اين فرش‌ها در پنج دسته: سجاده‌ با نقش‌هايي از بهشت، فرش‌هاي گران‌قيمت و تاريخي، قاليچه‌هاي عشايري، قالي‌هاي سلطنتي و فرش‌هاي توليد شده در کارگاه‌هاي شهري به نمايش درآمده‌اند و بزرگترين و قديمي‌ترين اثر موجود در اين نمايشگاه مربوط به سال 1770 مي‌باشد، که طول آن بيش از 7 متر است. همچنين در اين نمايشگاه فضاسازي از فضاي خانه‌هاي سنتي ايراني با به‌کارگيري سماور چاي، پشتي و کتاب‌هاي شاعران بزرگ ايراني انجام شده است. نمايشگاه «فرش ايراني: بهشت‌هاي سرگردان» تا آوريل 2022 (اواخر نوروز 1401) جهت بازديد علاقه‌مندان داير خواهد بود.

رونمايي از نسخه کروات و فارسي کتاب «در سرزمين مردمان نجيب» در «باشگاه تئاتر» زاگرب

خبرنامه 41

مراسم معرفي و رونمايي همزمان از دو نسخه کروات و فارسي کتاب «در سرزمين مردمان نجيب»، در باشگاه تئاتر زاگرب برگزار شد. در اين مراسم که با ذکر خاطرات شيرين «هروُيه روپچيچ» موسيقي‌دان، جهانگرد و نويسنده اين کتاب از سفرش به ايران همراه بود، پرويز اسماعيلي، سفير ايران در کرواسي، به همراه تعداد زيادي از اهالي فرهنگ و علاقه‌مندان به فرهنگ و هنر ايراني حضور داشتند و در آن علاوه‌بر نمايش عکس، بخش‌هايي از سه مستند ساخته شده از اين کتاب، شامل: جلوه‌هايي از تمدن، تاريخ و هنر ايران‌زمين به نمايش درآمد.

سفير ايران در اين برنامه طي سخناني ضمن تقدير از برگزارکنندگان مراسم و ناشران کروات و ايراني کتاب، چنين بيان کرد: ارتباط فرهنگي بين دو ملت، تمام جنبه‌هاي روابط دو کشور را در حوزه‌هاي اجتماعي، سياسي و اقتصادي عمق و گسترش داده است؛ لذا اهل فرهنگ، هنر و فعالان اجتماعي تأثير عميق و ماندگاري در ارتباطات بين ملت‌ها دارند.

وي افزود: هروُيه روپچيچ بهترين مثال در اين زمينه است. او با نگاهي ظريف- که با سبک زندگي هنرمندانه او صيقل خورده است- جزئياتي را در سفرش ديد و با نوشتن ماندگار کرد، که بسياري از گردشگران قادر به دريافت چنين زيبايي‌هايي از درون يک تمدن تاريخي و يک ملت بزرگ و انتقال و ارتباط آن به مردم ديگر کشور‌ها نيستند. پرويز اسماعيلي ادامه داد: هروُيه صادقانه از جادوي نجابت و مهمان‌نوازي مردم ايران گفت و بر اساس يک ضرب‌المثل ايراني، نوشته‌اش چون از دل برآمده، لاجرم بر دل مي‌نشيند.

هروُيه روپچيچ نويسنده کتاب «از سرزمين مردمان نجيب» هم با اشاره به تبليغات منفي و خلاف واقع برخي رسانه‌هاي غربي در مورد ايران، گفت: سفر من و همسرم به سراسر ايران، بهترين تکذيب براي همه پيش‌داوري‌هاي منفي و دروغ‌هايي بود که عليه ايران و مردمانش مي‌گيرد. وي خونگرمي، مهرباني و ميهمان‌نوازي را ويژگي برجسته تمام ايرانيان خواند و افزود: بهترين تولد دوران زندگي‌ام را کساني برايم برگزار کردند، که حتي يکبار نيز آنها را نديده بودم، ولي سخاوتمندانه و با صميميت کاري کردند که من و همسرم احساس غريبي نکنيم. اين موسيقيدان و جهانگرد کروات با اشاره به اينکه ايران يکي از ديدني‌ترين، امن‌ترين و بهترين کشور‌هاي جهان براي گردشگران است، ادامه داد: من در حالي از ايران باز‌گشتم که مصمم هستم دوباره به ميان مردم اين سرزمين بازمي‌گردم. وي همچنين روايت‌هاي شيريني از مراحل مختلف سفر خود به مناطق و شهر‌هاي مختلف ايران را که با پخش فيلم‌هاي مرتبط همراه بود، ارائه داد.

کتاب «از سرزمين مردمان نجيب» به زبان کرواتي توسط انتشارات معتبر VBZ در کرواسي چاپ و به‌عنوان پرفروش‌ترين کتاب گردشگري اين کشور معرفي شده است. اين کتاب همچنين به‌تازگي از سوي انتشارات «موسسه جام جم» در ايران و با همکاري سفارت ايران در زاگرب چاپ و روانه بازار نشر شده است. نسخه اصلي اين کتاب به زبان کرواتي که رکورددار فروش آنلاين کتاب در کرواسي شد، روايت مصوري از سفر «هروُيه روپچيچ» موسيقي‌دان و جهانگرد کروات و همسرش مي‌باشد، که طي دو ماه و با موتور سيکلت بيشتر نقاط کشورمان را بازديد کردند. اين زوج هنرمند همچنين تاکنون سه مستند ويدئويي از سفر خود منتشر کرده‌اند.

انتشار مجله علمي شرق‌شناسي «ايران‌نامه» در قزاقستان

خبرنامه 41

تازه‌ترين شماره فصلنامه علمي شرق‌شناسي «ايران‌نامه»، شماره 58-57، به زبان روسي و به سردبيري دکتر صفر عبدا...، ايران‌شناس برجسته قزاقستاني، چاپ و منتشر شد. در اين شماره مقالاتي از اساتيد کشورهايي همچون ايران، تاجيکستان، ازبکستان و روسيه با موضوعات گوناگون ادبي و فرهنگي چاپ شده است. گفتني است اين فصلنامه به همت رايزني فرهنگي ايران در قزاقستان و بنياد سعدي به چاپ مي‌رسد.

برگزاري جشنواره غذاي ايراني در مومباي هند

خبرنامه 41

جشنواره غذاي ايراني با عنوان «مسماي تعارف» در مومباي هند برگزار شد. در اين جشنواره که با حضور سرآشپز دعوت شده از ايران ترتيب يافته بود، انواع غذاهاي ايراني طبخ و در معرض ديد و چشيدن طعم از سوي تمامي حاضران در جشنواره قرار گرفت. اين جشنواره با هدف آشنايي مردمان هند با فرهنگ و سبک غذايي مردمان ايران‌زمين ترتيب يافته بود و در آن انواع گوناگون غذاهاي سنتي ايراني طبخ و به حاضران ارائه شد.

«آشنايي با ايران» برگزاري مراسم «آشنايي با ايران» در شهر «ساموبور» کرواسي

خبرنامه 41

مراسمي با عنوان «آشنايي با ايران» با حضور سفير جمهوري اسلامي ايران، مديران انجمن غير دولتي «کودکان براي آينده بهتر»، شهردار و برخي اعضاي شوراي شهر ساموبور و تعدادي از دانش‌آموزان منتخبِ شهر ساموبور کرواسي برگزار شد و در آن حاضران با تمدن، تاريخ، فرهنگ و هنر ايران‌زمين آشنا شدند.

در ابتداي اين برنامه لئو پتروف، رئيس انجمن «کودکان براي آينده بهتر»، ضمن تقدير از سفارت ايران بابت مشارکت در اين برنامه، بر آشنايي کودکان با ملت‌ها، کشورها و فرهنگ‌هاي گوناگون تأکيد؛ چرا که علاوه‌بر افزايش آگاهي عمومي دانش‌آموزان، آنها را به شهرونداني با بينش وسيع، داراي روحيه مُدارا و همکاري با جامعه جهاني در آينده تبديل خواهد کرد.

در ادامه، پرويز اسماعيلي سفير کشورمان در زاگرب در سخناني، ايران را مهد يکي از مهمترين و پيشروترين تمدن‌هاي بشري در زمينه دانش، فرهنگ و هنر خواند و افزود: نخستين تلاش‌هاي بشر براي ساخت چشم مصنوعي حدود پنج‌هزار سال قبل در شهر سوخته سيستان صورت پذيرفته و تأسيس نخستين دانشگاه جهان بنام «جُندي‌شاپور» در حدود ?? قرن پيش و نيز ساخت نخستين سفالينه‌هاي انيميشني در ايران باستان بوده، که جملگي مورد تأييد باستان‌شناسان و نهادهايي همچون يونسکو قرار دارند. ايشان به تنوع بي‌نظير جغرافيايي و آب و هوايي ايران اشاره کرد و افزود: جمعيت ?? ميليون نفري ايران شامل اقوام، زبان‌ها، پوشش و سبک زندگي منحصر به فردي است که، در کنار يکديگر زندگي مي‌کنند و اين موضوع يکي از برجسته‌ترين جذابيت‌ها براي گردشگران خارجي است. وي همچنين زبان فارسي را يکي از قديمي‌ترين و شيواترين زبان‌هاي کهن جهان دانست، که تأثير خود را بر فرهنگ و ادبيات بخش زيادي از کشورهاي جهان در قاره‌هاي مختلف بر جاي گذاشته و از مهمترين اشتراکات فرهنگي ايران و کرواسي نيز وجود حداقل سه‌هزار واژه کروات است، که داراي ريشه فارسي مي‌باشند.

در ادامه اين مراسم که همراه با نمايش انواع نقشه، عکس و فيلم‌هاي برگزيده از ايران همراه بود، ايوُنا دنک، ايرانشناس کروات توضيحات مشروحي درخصوص تاريخ، جغرافيا، جاذبه‌هاي گردشگري، شهرهاي مهم، صنايع دستي، فرهنگ و هنر ايران‌زمين به حاضران ارائه داد. در بخش ديگر اين برنامه، سازهاي سه تار، سنتور، دف و قانون به حاضران معرفي و گلچيني از بهترين آثار موسيقي سنتي ايران اجرا شد. همچنين مسابقه اطلاعات عمومي و نقاشي در مورد ايران برگزار و به دانش‌آموزان برگزيده هدايايي از سوي سفير جمهوري اسلامي ايران اهدا شد. پايان بخش اين برنامه پذيرايي از مهمانان با غذاها و شيريني‌هاي سنتي ايراني بود.

کتاب «فارس: سرزمين افسانه‌ها و بهشت‌ها» منتشر شد

خبرنامه 41

کتاب «فارس: سرزمين افسانه‌ها و بهشت‌ها»، از سوي خانم بورگيلد دلوندال، نويسنده و هنرمند آلماني، در نوامبر 2021 به زبان آلماني منتشر شد. اين کتاب مصور در 136 صفحه نگارش يافته و توسط شرکت انتشاراتي «بوک آن دموند» بصورت رنگي منتشر شده است.

در بخشي از مقدمه اين کتاب چنين آمده است: «سرزمين «فارس» که اکنون به «ايران» تغيير نام داده است، سرزمين بي‌نظيريست و جاذبه‌هاي طبيعي و تاريخي آن به گونه‌اي است که گويي بازديدکنندگان به بهشت نظاره مي‌کنند. در اين سرزمين باغ‌هايي وجود دارد که با طراحي هنرمندانه سر از خاک برافراشته‌اند و با جوي‌هاي آب در جريان و سايه درختان سر به فلک کشيده و شکوه گل‌ها در واقع اعضاي يک پيکر محسوب شده و و يک واحد تمام و کمال را تشکيل مي‌دهند و شخصيتي نمادين دارند که انسان را مسحور خود مي‌کند.

مسافراني که از کوير گذشته‌اند و به شهر اصفهان رسيده‌اند، بهشت ديگري را پيش روي خود مي‌بينند. شهري با گنبدهاي رنگي که زير تلألوء نور خورشيد مي‌درخشد و در اطراف يک ميدان بزرگ بنا شده است. پل‌هاي هندسي قوسي‌شکل و زيبايي که بر رودخانه قرار گرفته‌اند، نگاه هر بيننده‌اي را به خود جلب مي‌کند.

نگارگري‌هاي زيباي ايراني، قالي‌هاي گره‌دار افسون برانگيز و کاشي‌هاي منقوش به طرح‌ها و اشعار شاعران پارسي‌زبان، گواه حضور هنرمندان و تاريخ کهن اين سرزمين است. آثار ادبي شاعران اين سرزمين نيز به همين منوال است و انسان را به بهشت موعد مرتبط مي‌کند. حتي امروز نيز داستان‌هاي هزار و يک شب همچنان مسحورکننده هستند و خواننده را به مشرق زمين، به قلمرو تخيل بي‌کران ايران‌زمين سوق مي‌دهد.»

بورگيلد دلوندال ، نويسنده کتاب «فارس: سرزمين افسانه‌هاي و بهشت‌ها» در سال 1941 در شهر دوسلدورف به دنيا آمده است. وي تحصيلات دانشگاهي خود را در رشته هنرهاي زيبا و تاريخ هنر در دانشگاه اشتوتگارت به پايان رسانده و پس از آن به‌مدت 40 سال به عنوان مدرس هنر در داخل و خارج از آلمان به فعاليت مشغول بوده است. آثار هنري اين هنرمند و نويسنده آلماني از زمان شروع تحصيلات خود در نمايشگاه هاي متعددي به نمايش درآمده است.

معرفي نسخه‌اي از «تفسير التحرير»، (شرح تحرير مجسطي) نظام اعرج نيشابوري: موجود در بخش اسناد کتابخانه مجلس شوراي اسلامي

خبرنامه 41

«تفسير التحرير» اثر نظام‌الدين حسن‌بن محمدبن حسين نيشابوري، معروف به نظام اَعرج، از دانشمندان قرن هشتم هجري است. اين کتاب شرحي است بر تحرير مَجسطي که آن نيز متن بازنويسي شده کتاب مجسطي بطلميوس در موضوع هيئت و نجوم و به نوشته خواجه نصير الدين طوسي (وفات يافته به سال 672 هـ. قمري) است.

نسخه شماره 161 کتابخانه مجلس، يکي از نسخ قديمي تفسير التحرير بوده که در فهرست کتابخانه، جلد دوم، صفحه 88 از آن ياد شده و در ذيل آن تنها به ذکر نوع خط، تعداد سطرها، قطع و اندازه و تعداد برگ‌ها بسنده شده است. در پايان نسخه، يادداشت تصحيح و مقابله نسخه با نسخه اصل آمده است. محتمل است که کاتب نسخه نيز عبدالوهاب باشد. در ابتدا و انتهاي نسخه چند يادداشت تملک و مهر درج شده، از جمله خط شيخ بهايي و دو مهر ايشان با نقش‌هاي «لک البهاء يا بهي» و «العبد بهاء‌الدين محمد» در نسخه ديده مي‌شود. نسخه شماره 160 نيز نسخه ديگري از اين کتاب است.

معرفي تازه‌هاي کتابخانه مجلس شوراي اسلامي: کتاب «مجموعه آثار ميرزا حسن رشديه‌تبريزي» منتشر شد

خبرنامه 41

کتاب «مجموعه آثار ميرزا حسن رشديه تبريزي» شامل 14 اثر (12 کتاب درسي، نشريه مکتب و نظامنامه مدرسه رشديه) است که، به کوشش سيدرضا باقريان موحد منتشر شده و بسياري از اين کتاب‌ها اولين متون درسي مدارس نوين ايران در دوره جديد بوده‌اند و در طول سال‌هاي متمادي در مدارس رشديه و نيز مدارس ديگر تدريس شده‌اند. آموزش‌هاي رشديه در اين آثار از حد خواندن و نوشتن و الفبا و ادبيات فراتر مي‌رود و سعي دارد بر دانش‌آموزان و اصحاب تعليم و تربيت: وطن دوستي، حکومت قانون، اخلاقيات و دين‌داري را بياموزاند. هدف از احياي آثار رشديه آنست که توجه برنامه‌ريزان نظام آموزش و پرورش و نيز سياست‌گذاران ايران امروز به فلسفه تعليم و تربيتي که در آثار رشديه است، برانگيخته شود و زمينه‌اي براي تجزيه و تحليل اين ميراث ارزشمند و استفاده از آنرا فراهم آورد.

در بخشي از مقدمه اين کتاب چنين آمده است: «وقتي به 70 سال تلاش و مجاهدت ميرزا‏‏ حسن رشديه در راستاي اصلاح نظام تعليم و تربيت و بنيانگذاري مدارس جديد فکر مي‏کنم و گزارش آن همه مشقت جسمي و روحي‏ را مي‏خوانم، از صبر و همّت او شگفت‏زده مي‏شوم. حتماَ قبل و بعد از رشديه بوده‌اند کسانيکه به اصلاح نظام آموزشي کشور اقدام کرده‏‌اند، اما هيچکدام همّت و پشتکار رشديه را نداشته‏‌اند. بيشتر آنها‏ بعد از مدتي، دست از کار کشيده‌اند و عطاي اين کار را به لقايش بخشيده‌‏اند. ميرزا حسن رشديه، تمام سختي‏ها‏ را با آغوش باز قبول کرد و در برابر مخالفان (عوام و خواص) ايستادگي نمود. اگر گذشتگان، قدر 70 سال تلاش رشديه را به خوبي ادا نکردند و نام و ياد او را پاس نداشتند، امروزه که 70 سال از مرگ او گذشته، ما چه کرد‏ه‏‌ا‏يم؟ آيا وزارت آموزش و پرورش و فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي، دين خود را نسبت به اين بنيانگذار اصول جديد تعليم و تربيت، ادا کرد‏ه‏‌ا‏ند‏‏؟ نه درسي در کتاب‏هاي درسي، نه خياباني، نه ميداني، نه تنديسي، نه زندگينام? دقيق و جامعي، نه...، خلاصه اينکه هيچ وزارتخانه و نهادي، هيچ کاري که در شأن جايگاه علمي و خدمات فراوان اين مرد بزرگ باشد، انجام نداد‏ه‏ است.

بيست و هشت سال است که به‌عنوان يک معلم بر سر سفره ‏اي نشسته‏‌ام که رشديه پهن کرده است؛ به همين علت تصميم گرفتم که به پاس زحماتِ 70 سال? آن پير معارف، هفت سال در راستاي احياي آثار او بدون هيچ چشم‌داشت مادي تلاش کنم؛ باشد که دين خود را نسبت به او ادا کرده باشم؛ کفش‏هاي آهنين پوشيدم و براي گردآوري اسناد و مدارک به سراغ وزارتخان? عريض و طويل آموزش و پرورش در تهران رفتم و دست از پا درازتر بازگشتم؛ نه کتابي، نه سندي، نه مدرکي و از همه بدتر، نه انگيزه و همّتي براي گردآوري مجموعه آثار رشديه. براي مشورت به سراغ آقاي محمد اسفندياري به کتابخانه آيت‌ا... مرعشي نجفي رفتم. ايشان مثل هميشه تشويق کرد و به بيان تجربيات شخصي و راهنماي تخصصي پرداخت و گفت: «وقتي که من کتاب پيک آفتاب را نوشتم، يک نسخه را به مرحوم رضا بابايي هديه کردم. وي بعد از مطالعه کتاب پيام داد: نوشتن همين يک کتاب براي شما کافي است. اين اثر «اُم‌الکتاب» شما است، که ديگر آثار به منزله شاخ و برگ‌هاي آن محسوب مي‌شود؛ کار براي ميرزا حسن رشديه هم از همين نوع کارها محسوب مي‌شود». اين جمله آقاي اسفندياري به من روحيه داد و کار را ادامه دادم.

به سراغ کتابخانه ملي و مجلس و ملک رفتم و با استقبال و همکاري بسيار خوب مديران و کارشناسان مواجه شدم و اسناد زيادي را فراهم کردم و براي ادام? جستجو از کتابخان? آيت‌ا... مرعشي‌نجفي و آيت‌ا... بروجردي قم کمک خواستم و از محبّت ايشان هم بسيار بهره بردم؛ کتابخانه‌‏هاي عمومي و تخصصي شهرهاي تبريز، رشت، شيراز، کاشان، مشهد و اصفهان را هم به کمک برخي از دوستان عزيزم جستجو نمودم و مدارک و اسنادي را به مجموعه اضافه نمودم؛ در ادام? جستجو با سرکار خانم بهدخت رشديه از نوادگان ميرزا حسن رشديه آشنا شدم، که ايشان هم مؤسسه‏اي را براي گردآوري و ثبت اسناد رشديه تأسيس کرده بود؛ وي نيز در کمال بزرگواري، تمامي مدارک و اسناد خود را که حاصل سال‏ها تلاش بوده در اختيار من قرار داد که هم بر غناي مجموعه افزود و هم مسيرهاي جديدي را فراروي من قرار داد. اينک هفت سال از اين عهد و پيمان من با رشديه گذشته است و حاصل اين سير و سلوک علمي در قالب اين کتاب عرضه مي‌شود.

مجموع? حاضر شامل کتب درسي و نشريات علمي و آموزشي است که رشديه براي اولين‌بار به سبک جديد فراهم آورده و در طول سال‏هاي متمادي در مدارس تازه تأسيس خود تدريس نموده است. هدف از گردآوري و بازنشر اين کتب احياي اين آثار به منظور تجزيه و تحليل پژوهشگران و کارشناسان و برنامه ريزان نظام تعليم و تربيت است؛ اگر به درستي از سابق? علمي و ميراث مکتوب خود خبر نداشته باشيم، نمي‏توانيم براي آينده برنامه‌ريزي دقيق و علمي داشته باشيم؛ به‌عنوان مثال، امروزه متأسفانه مولفان کتب درسي ادبيات فارسي از سابقه حدوداً صد و پنجاه سال? تاليف کتب فارسي خبر ندارند و نمي‏دانند که تاليف اينگونه کتب چه فراز و نشيب‏هايي را پشت سر گذاشته و چه تجربياتِ نابي در دل اين گنجينه‏هاي فراموش شده نهفته است؛ کتب درسي رشديه، مي‏بايست به عنوان يک ميراث فرهنگي ثبت شوند؛ زيرا مجموعه تجربيات يک نويسند? کتب درسي با آزمون و خطاهايي ناگزير است که براي مؤلفان کتب درسي و برنامه‌ريزان نظام تعليم و تربيت بسيار قابل استفاده است. جستجو براي يافتن ديگر تأليفات رشديه همچنان ادامه دارد و اميد است که با راهنمايي و جوانمردي اهل تحقيق، چاپ دوم اين اثر، کامل‏تر از چاپ حاضر باشد.

دفتر اول: مجموعه آثار رشديه: شامل کتب درسي و نشريات علمي و آموزشي رشديه.

دفتر دوم: مجموعه اسناد رشديه: شامل اسناد و مکاتبات اداري، خاطرات و يادداشت‏هاي پراکند? رشديه.

دفتر سوم: شناختنام? رشديه: شامل مجموعه مقالات مخالفان و موافقان رشديه.

اما متاسفانه روزمرگي‌ها مانع از اين کار بزرگ شد و من نتوانستم مجموعه اسناد و مقالات را به پايان برسانم. اميد است که چاپ اين جلد، انگيزه تکميل اين مجموعه را به وجود بياورد. در مظلوميت ميرزا حسن رشديه چه در زمان حيات و چه در زمان ممات، همين بس که هيچکدام از مؤسسات فرهنگي و انتشاراتي وابسته به وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم و چند مرکز تحقيقاتي وابسته به حوزه علميه قم که وظيفه‌شان زندگينامه‌نويسي روحانيان و عالمان ديني است، انتشار مجموعه آثارش را قبول نکردند. مديران دانشگاهي مؤسسات عريض و طويل مي‌گفتند که رشديه روحاني است و بايد يک مؤسسه مذهبي قم، باني اين کار بشود؛ مديران حوزوي هم با اين بهانه که رشديه فقط يک پيش‌نماز ساده بوده، نه يک انديشمند صاحب‌انديشه و ايده، از انجام اين کار شانه خالي کردند.»

کتاب «مجموعه آثار ميرزا حسن رشديه تبريزي» به کوشش سيدرضا باقريان موحد توسط مؤسسه فرهنگي طه در قم با 728 صفحه چاپ و روانه بازار شده است. کتاب حاضر با شماره بازيابي 603896 در کتابخانه مجلس موجود و قابل دسترسي پژوهشگران است.

در نشست رؤساي کتابخانه‌هاي مجلس و ملي مطرح شد: همکاري دو جانبه کتابخانه مجلس و ملي در حوزه ديجيتال‌سازي منابع

خبرنامه 41

حجت‌الاسلام والمسلمين غلامرضا قاسميان، به‌همراه معاونان و مديران کتابخانه مجلس، هشتم دي‌ماه سال جاري در کتابخانه ملي حاضر شده و با رئيس جديد اين مرکز، آقاي عليرضا مختارپور قهرودي ديدار و گفتگو کردند.

در اين جلسه، رئيس کتابخانه مجلس، گزارشي از نهضت ديجيتال‌سازي منابع که از سال گذشته در اين مرکز آغاز شده را ارائه کرد و توضيح داد که اين منابع هم‌اکنون در سامانه «باغ ميراث بهارستان» در دسترس قرار گرفته است. وي همچنين از راه‌اندازي سامانه «تور مجازي موزه مجلس» و قابليت‌هاي اين سامانه گفت.

حجت‌الاسلام قاسميان در مورد تلاش همکاران اين مرکز در حوزه آسيب‌شناسي و مرمّت چنين گفت: بخش مرمّت و آسيب‌شناسي کتابخانه مجلس در سال اخير، پروژه بزرگي را با قصد مرمّتِ تعداد قابل توجهي از آثار کتابخانه آغاز کرده و براي اين منظور علاوه‌بر استفاده از مرمّتگران کتابخانه، نيروهاي متخصصي از بيرون کتابخانه به خدمت گرفته است. به اين ترتيب مرمت منابع در يک سال اخير، رشد چشمگيري داشته است. رئيس کتابخانه مجلس همچنين توضيحاتي در مورد تحول در حوزه پژوهش‌هاي کتابخانه مجلس داد و گزارشي از کتاب‌ها و نشريات تازه‌چاپ اين مرکز با رويکرد جديد، بيان کرد.

در ادامه اين نشست، رئيس جديد سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران، ضمن تبريک و ابراز خرسندي از دستاوردهاي اخير کتابخانه،‌ موزه و مرکز اسناد مجلس شوراي اسلامي، نسبت به همکاري با اين مرکز در دو طرح بزرگ آسيب‌شناسي و مرمت و ديجيتال‌سازي منابع اعلام همکاري نمود. آقاي عليرضا مختارپور قهرودي، به‌ويژه همکاري در حوزه ديجتال‌سازي منابع ديداري ـ شنيداري کتابخانه مجلس را با توجه به زيرساخت‌هاي فراهم شده براي اين کار در کتابخانه ملي، در دستور کار آينده همکاري دو مرکز اعلام کرد. رئيس کتابخانه ملي ايران همچنين ابراز اميدواري کرد که تفاهم‌نامه‌هاي خوبي براي همکاري دو مرکز منعقد و تفاهم‌نامه‌هاي ناتمام گذشته، به انجام برسد.

آقاي مختارپور قهرودي، ضمن توضيح برنامه‌هاي خود در سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران، از تلاش براي برگزاري مجدد دو مجمع مهتاب (نشست اعضاي هماهنگي مراکز تاريخ‌‌پژوهي و بانک‌هاي اسنادي) و مکتب (مجمع کتابخانه‌هاي بزرگ کشور) که پيش از اين در کتابخانه ملي برگزار مي‌شد، خبر داد.

برگزاري نمايشگاه مجازي «قهرمانان هرگز نمي‌ميرند» در ايتاليا

خبرنامه 41

نمايشگاه مجازي با عنوان «قهرمانان هرگز نمي‌ميرند» شامل 46 اثر هنري از فعاليت‌ها و مکتب شهيد قاسم سليماني، از سوي رايزني فرهنگي ايران در ايتاليا برپا شد. رايزني فرهنگي ايران در ايتاليا با همکاري اداره‌کل همکاري‌هاي فرهنگي و امور ايرانيان خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي به‌مناسبت فرارسيدن دومين سالگرد شهادت سپهبد حاج قاسم سليماني، اين نمايشگاه مجازي را در درگاه رخدادهاي فرهنگي و نمايشگاه‌هاي مجازي خود برپا کرد. در اين نمايشگاه به معرفي زندگي، فعاليت‌ها و مکتب شهيد قاسم سليماني به زبان ايتاليايي پرداخته شد، که شامل نماهنگ وصيتنامه اين شهيد بزرگوار و 46 قطعه عکس و پوستر با توضيحات مربوطه به زبان ايتاليايي بود. اين نمايشگاه مجازي به نشاني اينترنتي https://www.irancultura.it/iranart در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.

عقد تفاهمنامه همكاري‌هاي فرهنگي ـ هنري ميان ايران و نيكاراگوئه

خبرنامه 41

تفاهمنامه همكاري‌هاي فرهنگي ـ هنري ايران و نيكاراگوئه به امضاي حجت‌الاسلام والمسلمين ايماني‌پور، رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و آلونسو، رئيس سازمان فرهنگ نيكاراگوئه رسيد. حجت‌الاسلام والمسلمين ايماني‌پور در سخناني در مراسم امضاي اين سند همکاري، گفت: ظرفيت‌هاي بسياري در اين سند همکاري وجود دارد که مي‌تواند فرصت‌هاي خوبي را براي همکاري‌هاي فرهنگي و هنري بين دو ملت فراهم سازد. رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي با اشاره به علاقه‌مندي سفير نيكاراگوئه به فرهنگ شرقي و آداب و رسوم ايراني، بيان کرد: ما نسبت به ظرفيت‌هاي بزرگ اين کشور در آمريکاي مرکزي واقف هستيم و اميدواريم اين تفاهمنامه زمينه تعاملات را بيش از پيش گسترش دهد. وي شناخت هرچه بيشتر دو ملت از يکديگر، توسعه همکاري‌هاي رسانه‌اي، سينمايي، نشر و ترجمه و برگزاري هفته‌هاي فرهنگي را ضروري دانست و افزود: شناخت متقابل ايران و نيكاراگوئه از يکديگر راهبر اصلي تقويت و افزايش تعاملات فرهنگي و اجتماعي دو کشور خواهد بود.

وي همچنين بستر فضاي مجازي را فرصت خوبي براي گفتگوي بين نخبگان دو کشور خواند و گفت: لازم است براي تقويت ارتباطات دو ملت فعاليت نخبگان ايران و نيكاراگوئه در قالب وبينار و هم‌انديشي‌هاي مجازي تقويت شود. ايشان با تأکيد بر لزوم توسعه روابط همه‌جانبه بين دو کشور خاطر نشان کرد: دشمنان انقلابهاي مردمي تلاش مي‌کنند تا چهره ملت‌ها و دولت‌هاي انقلابي را بد جلوه دهند. بنابراين بهترين راه براي مبارزه با تلاش‌هاي ملت‌هراسانه، ارتباط مستقيم است و اين فضا بايد فراهم شود تا خودمان را معرفي کنيم و شناخت بين ملت‌ها ايجاد شود. هفته‌هاي فرهنگي موجب افزايش تعاملات و تبادلات بين ملت‌ها مي‌شود

در ادامه، لوئيس انريكه مورالس آلونسو، رئيس سازمان فرهنگ نيكاراگوئه، در سخناني با ابراز خرسندي از امضاي اين تفاهمنامه بين دو کشور، چنين بيان کرد: امضاي اين تفاهمنامه در حوزه گردشگري و سينما زمينه لازم آشنايي ميان دو ملت را فراهم مي‌کند. وي به زمينه‌هاي تبادل اطلاعات و تجارب در حوزه‌هاي فرهنگي و هنري و همكاري هنرمندان در اين تفاهمنامه اشاره و تصريح کرد: اين تفاهمنامه مي‌تواند منابع خوبي را براي دو ملت فراهم کند تا آشنايي بيشتري با يکديگر داشته باشند.

در اين سند که به مدت پنج سال اعتبار خواهد داشت، زمينه‌هاي تبادل اطلاعات و تجارب در حوزه‌هاي فرهنگي و هنري، همكاري بين هنرمندان، مؤسسات و انجمن‌هاي فرهنگي و هنري، برگزاري هفته‌هاي فرهنگي، فيلم، تئاتر و همچنين برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي در زمينه حفظ و مرمت آثار تاريخي پيش‌بيني شده است.

معرفي شيراز در قسمت سوم پادکست «با لهجه فارسي»

خبرنامه 41

قسمت سوم پادکست «با لهجه فارسي» کاري از دانش‌آموختگان زبان فارسي و ايران‌شناسي دانشگاه‌هاي روسيه با همکاري رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در مسکو منتشر شد. در قسمت سوم اين پادکست که به مدت ?? دقيقه توليد شده، شيراز شهر شعر و ادب ايران به شنوندگان معرفي ميشود. در اين قسمت، مروري کوتاه بر تاريخ پر فراز و نشيب شيراز انداخته شده و سپس درباره جاذبه‌هاي گردشگري آن سخن به ميان مي‌آيد. شنوندگان در اين قسمت در خلال گفتگوي اختصاصي با مارينا ريسنر، استاد کرسي زبان‌شناسي دانشگاه دولتي مسکو و مؤلف کتاب «تاريخ ادبيات ايران» که سفرهاي متعددي به ايران و شيراز داشته با مفاخر ادبي شيراز بيشتر آشنا مي‌شوند. هدف از انتشار اين پادکست، معرفي شنيداري «ايران» به روس‌زبان‌هايي است که آشنايي چنداني با ايران ندارند. در قسمت صفر (معرفي) «با لهجه فارسي» درباره موضوع پادکست‌هاي آينده و زمان بارگزاري آنها سخن گفته شده و در قسمت اول که به مدت ?? دقيقه آماده شد، علاوه‌بر مرور کوتاه تاريخ ايران تا به امروز به برخي از جنبه‌هاي فرهنگ و زندگي جمعي ايرانيان اشاره‌ مي‌شود.

در قسمت دوم اين پادکست که به مدت ?? دقيقه توليد شده، «تهران» پايتخت ايران به شنوندگان معرفي شده است و درباره تاريخ اين شهر، مراکز فرهنگي و علمي آن مانند دانشگاه تهران و همچنين جاذبه‌هاي منحصربه‌فرد آن اطلاعاتي به مخاطبان ارائه مي‌شود. پادکست «با لهجه فارسي» اول و پانزدهم هر ماه منتشر مي‌شود و علاقه‌مندان مي‌توانند از پادگيرهايي همچون: ياندکس‌ موزيک، گوگل پادکست و انکور آنرا بشنوند. لينک قسمت سوم اين پادکست به نشاني اينترنتي Anchor : https://anchor.fm/s-persidskim-akcentom/episodes/ep-e1b7ouv در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.

افزايش همکاري‌‌هاي فرهنگي ميان ايران و داغستان

خبرنامه 41

با حضور ايران‌شناس داغستاني، در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و دانشگاه تهران، مقدمات گفتگوهاي فرهنگي- تاريخي ميان ايران و داغستان شکل مي‌گيرد. نوري مامدزاده، رئيس مرکز ايران‌شناسي دانشگاه دولتي داغستان روسيه که به ايران سفر کرده، با حجت‌الاسلام والمسلمين مهدي ايماني‌پور، رئيس اين سازمان ديدار و گفتگو کرد.

در اين ديدار در زمينه فعاليت‌هاي علمي ايران در حوز? ايران‌شناسي و آموزش زبان فارسي، برگزاري المپيادهاي زبان فارسي و همکاري‌هاي دانشگاهي ميان ايران و داغستان بحث و تبادل نظر شد. همچنين مقرر شد در آينده‌اي نزديک، همايشي با موضوع گفتگوي‌هاي فرهنگي و تاريخي ميان ايران و داغستان برگزار شود.

در شوراي تحول و ارتقاء علوم انساني انجام شد: تصويب برنامه درسي «مديريت ميراث فرهنگي» در مقطع کارشناسي ارشد

در جلسه ??? شوراي تحول و ارتقاء علوم انساني شوراي عالي انقلاب فرهنگي که به رياست دکتر غلامعلي حدادعادل و با هدف ادامه بررسي سرفصل‌هاي درسي «مديريت ميراث فرهنگي» در مقطع کارشناسي ارشد برگزار شد، ايشان با اشاره به اينکه حفظ ميراث فرهنگي يک وظيفه ديني است، چنين بيان کرد: رشته مديريت ميراث فرهنگي از جنبه راهبردي اهميت به‌سزايي دارد و موضوع حفاظت از ميراث فرهنگي را مي‌تواند به يک وظيفه ملي و ديني تبديل کند. وي افزود: طراحي اين رشته هم به راهبرد حفاظت از ميراث فرهنگي کمک مي‌کند و هم مي‌تواند مديران عرصه ميراث فرهنگي را در کشور تربيت کرده و ذخيره‌اي براي کشور فراهم نمايد.

در ابتداي اين جلسه نيز دکتر خداداد حسيني، از اعضاي شورا، تغييرات و اصلاحات برنامه درسي مديريت ميراث فرهنگي در مقطع کارشناسي ارشد را توضيح داد و نيز گزارشي از فعاليت‌هاي کارگروه در اين زمينه به اعضاي شوراي تحول و ارتقاء علوم انساني شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه داد. در ادامه آقاي دکتر پورفرج، ديگر عضو شورا، توضيحات تکميلي و جزئيات رسيدگي به برنامه را در گزارشي کوتاه ارائه کرد. بر اين اساس در اين جلسه سرفصل‌هاي درسي برنامه مديريت ميراث فرهنگي در مقطع کارشناسي ارشد، به اتفاق آراء به‌تصويب رسيد.

انتشار کتاب «پارينه‌سنگي ايران

خبرنامه 41

کتاب «پارينه‌سنگي ايران 1»، شامل سلسله گزارش‌هاي باستان‌شناسي، به کوشش سامان حيدري گوران و الهام قصيديان، از سوي پژوهشگاه ميراث‌ فرهنگي وگردشگري منتشر شد. اين کتاب مشتمل بر مقالات متخصصان دوران پارينه‌سنگي ايران از محوطه‌هايي نظير غار قلعه کُرد آوج، کوه خواجه سيستان، دشت ايذه خوزستان، دشت دهلران، دره خرم‌آباد، کُلِت مازندران، درب گنبد کوهدشت، سواحل شمالي خليج‌فارس، بخش‌هاي مياني، شمال شرق و جنوب شرقي فلات ايران، زاگرس‌جنوبي، مرکزي و شمال‌ و شمال غرب زاگرس است.

در پيش‌گفتار اين کتاب آمده است: «علي‌رغم اينکه در طول ساليان اخير پژوهش‌هاي دوره پارينه‌سنگي ايران توسط پژوهشگران ايراني رشد قابل توجهي يافته، اما بر کسي پوشيده نيست که تعداد باستان‌شناساني که به صورت تخصصي به پژوهش‌هاي پارينه‌سنگي در ايران مي‌پردازند، بسيار اندک است. اينکه چه عواملي باعث شده اين دوره مهم باستاني با اقبال کمتري در روزگاران گذشته روبه‌رو باشد و چرا آرام آرام اين دوره مورد توجه بيشتري قرارگرفته، موضوعي است که مي‌تواند بحث مفصل ديگري باشد. اين يک حقيقت است که بخش عمده‌اي از اخبار علمي بسيار داغ دنياي باستان‌شناسي حول محور کشفيات انسان‌شناسي در دوره پليستوسن مي‌چرخد و پژوهشگران در مناطق مختلف کليدي دنيا مشغول مطالعه هستند، تا زواياي پنهان داستان دگرگشت آدمي را روشن کنند. در عين‌حال واقعيت امر اينست که سرزمين ايران با وجود ‌اينکه منطقه بسيار مهمي در رابطه با موضوع دگرگشت انساني بوده، اما از قافله علم و پژوهش در اين زمينه عقب مانده است. به عقيده نويسندگان تا وقتيکه کاري آغاز نشده باشد، نمي‌توان دقيقاً نقاط ضعف و قوت آن کار را ديد، در نتيجه اين کتاب به عنوان گام نخست براي آشکارسازي، نقاط قوت و ضعف‌ها گردآوري شده است، تا نشان دهد ما کجاي اين داستان ايستاده‌ايم.»

تصميم دانشگاه تهران بر راه‌اندازي رشته «باستان‌سنجي»

خبرنامه 41

مدير گروه باستان‌شناسي دانشگاه تهران از برنامه‌ريزي براي راه‌اندازي رشته جديد بين‌رشته‌اي «باستان‌سنجي» در دانشگاه تهران خبر داد.

دکتر حسن کريميان، با اعلام خبر برنامه‌ريزي براي راه‌اندازي رشته جديد باستان‌سنجي، افزود: رشته باستان‌سنجي به تصويب کميسيون تخصصي و مشورتي علوم انساني دانشگاه تهران رسيده و در دستور کار شوراي برنامه‌ريزي دانشگاه تهران قرار دارد. مدير گروه باستان‌شناسي دانشگاه تهران نيز درباره ضرورت راه‌اندازي اين رشته بين‌رشته‌اي، چنين بيان کرد: باستان‌شناسي جديد متکي بر علوم مختلفي، از جمله: زيست‌شناسي، شيمي، فيزيک، آمار، علوم اجتماعي و… شده است و روش‌هاي سنتي باستان‌شناسي ديگر جوابگو نيست؛ بنابراين ناچار هستيم تمام يافته‌هايمان را از مسير اين علوم بگذرانيم.

وي افزود: تحول عظيم علمي در باستان‌شناسي بوجود آمده که منجر به ايجاد ?? گرايش بين‌رشته‌اي در حوزه باستان‌شناسي در دنيا شده است. از جمله اين رشته‌هاي بين‌رشته‌اي مي‌توان به باستان‌شناسي وراثت، باستان‌شناسي جنايي، باستان‌شناسي فضاها، باستان‌شناسي اجتماعي و اختر باستان‌شناسي اشاره کرد.

مدير گروه باستان‌شناسي دانشگاه تهران درباره کاربردهاي رشته باستان‌سنجي که در دستور راه‌اندازي در دانشگاه تهران قرار دارد، اظهار کرد: ناگزير هستيم که سنجش‌ها در باستان‌شناسي را از طريق آزمايشگاه انجام دهيم؛ چون روش‌هاي سنتي مقايسه و تطبيق، تقريباً منسوخ شده و براي گاهنگاري و تعيين قدمت لازم است تا از روش‌هاي آزمايشگاهي استفاده کنيم. وي در پايان خاطرنشان کرد: در گروه باستان‌شناسي دانشگاه تهران در فرآيند بازنگري دروس، از دانش‌هاي بين‌رشته‌اي استفاده مي‌شود.

نمايش مستند «پرسپوليس، اسرار امپراتوري گم‌گشته» از:شبکه پنج فرانسه (T.V. Cinq monde)

شبکه پنج تلويزيون فرانسه در مستندي با عنوان «پرسپوليس، اسرار امپراتوري گم‌گشته» به تاريخ تآسيس پرسپوليس و شکوه دوره حکمراني داريوش، پادشاه هخامنشي پرداخت. در اين مستند با اشاره به اينکه در ساخت اين بنا از فنون و نوآوري‌هاي گوناگوني استفاده شده است، توضيحاتي درباره علل بي‌نظير بودن اين بنا و محوطه‌هاي آن داده شد. همچنين در اين مستند به بسياري از ابداعات اين دوران از جمله: جاده پادشاهي، سيستم پست و چاپار تا کانال‌هاي فاضلاب و ضرب سکه- براي نخستين‌ بار در جهان- پرداخته شد و درباره ساخت پرسپوليس بر اساس نسبت رياضي موسوم به عدد طلايي توضيحاتي ارائه گشت و چنين يادآور مي‌شود که اين شيوه ساخت در ساير ساختمان‌ها و ابنيه‌هاي‌ معروف دوران باستان در ديگر نقاط جهان از جمله يونا- پس از آن- به‌کار گرفته شده است.

نکته ديگري که مستند «پرسپوليس، اسرار امپراتوري گم‌گشته» به آن پرداخته روايت هردوت، مورخ يوناني درباره سيستم بديع چاپار به عنوان ابداع خلاقانه ايراني‌ها بوده که، در هر زماني از شب و روز، سرما يا گرما- و بطور کلي هر شرايطي- پيک خود را در کوتاه‌ترين مدت به مقصد مي‌رسانده و امروز آمريکايي‌ها اين توصيف هردوت از پارس‌ها را به عنوان شعار شرکت پست خود برگزيده‌اند.

در بخش ديگري از اين مستند با تکيه به شواهد و آثار به‌جا مانده، يکي از ويژگي‌هاي بارز در ساخت بناي عظيم و شکوهمند پرسپوليس را استفاده از کارگران، معماران و هنرمندان اقوام مختلف معرفي کرده و شرح مي‌دهد که همگي در ازاي کار خود پول و حقوق دريافت مي‌کردند. اين در حاليست که در ساخت تمام بناها و شاهکارهاي معماري که امروز به عنوان عجايب هفتگانه از آنها ياد مي‌شود، از بردگان استفاده مي‌شده است. در گزارش شبکه پنج تلويزيون فرانسه همچنين آمده است که در اين دوران زنان مانند مردان در ساخت اين شهرک سلطنتي کار و تلاش مي‌کردند و از حقوق برابر با مردان برخوردار بودند. حتي زنان در دوران بارداري از مرخصي و حقوق کامل منتفع مي‌شدند، روشي که در غرب تنها از نيمه دوم قرن بيستم براي زنان در نظر گرفته شده است. همچنين اشاره به منشور بابل، فتوحات ايراني‌ها و روش مديريتي آنها در به کارگيري از سران محلي براي اداره امور مناطق و يا ساتراپي که تابع قدرت مرکزي بودند، از ديگر موضوعات اين مستند

اين عکس چهره واقعي داريوش هخامنشي است؟

خبرنامه 41

عکسي که در مقابل مي‌بينيد چهره‌اي بازسازي‌شده از داريوش سوم، آخرين پادشاه هخامنشيان است، اما اين چهره تا چه حد مستند و به واقعيت نزديک مي‌تواند باشد؟ بازسازي چهره شخصيت‌هاي تاريخي که آثاري از آنها، همچون جمجمه در دسترس نيست، چگونه و بر اساس چه متغيرهايي ممکن است؟

چهره منسوب به داريوش سوم، آخرين پادشان هخامنشي را يک مرکز تحقيقاتي- تاريخي عکس از روي موزاييک نبرد ايسوس که بين اسکندر مقدوني و داريوش سوم درگرفته و همچنين از روي سکه‌هايي که در دوران فرمانروايي او ضرب شده، بازسازي کرده است. آن موزاييک به حدود ??? سال قبل از ميلاد مسيح تعلق دارد و اکنون در موزه ناپل ايتاليا نگهداري مي‌شود. روايت شده اين موزاييک، نسخه‌اي از يک نقاشي است. بازسازي چهره‌هاي تاريخي کاري رايج است. در سال ???? ميلادي يک انسان‌شناس آلماني «هرمان شافهاوزن» جزء نخستين افرادي بود که با کار روي جمجمه‌هاي قديمي، تلاش کرد چهره يک انسان دوران پارينه‌سنگي را بازسازي کند. از جمله شاخص‌ترين چهره‌هاي تاريخي که تاکنون بازسازي شده‌اند، مي‌توان به: ملکه اليزابت، نرون امپراطور رم باستان، اکتاوين آگوستوس بنيانگذار امپراطوري روم، کاليگولا ديگر امپراطور رم‌ باستان که به بي‌رحمي شهره بود، سن نيکولاس که او را منشاء اصل? شخص?ت بابانوئل م?دانند، کالپي، زني ???? ساله از دوره نوسنگي که بقايايش در «جبل الطارق» به‌دست آمده، مريم مجدليه، مريتامون حاکم مصر و دختر رامسس دوم و ويليام شکسپير اشاره کرد.

خبرنامه 41

بانوي هفت‌هزارساله تهراني و مرد شمي ساساني نيز در ايران از جمله چهره‌هاي بازسازي‌شده‌اند، که هر دو توسط محمدرضا رکني، کارشناس پژوهشکده باستان‌شناسي، انجام شده است و او بر پايه اين تجربه درباره مستند بودن چهره بازسازي‌شده داريوش سوم و ميزان نزديکي آن به واقعيت، چنين گفت: چهره بازسازي‌شده داريوش سوم از نظر علمي نمي‌تواند درست باشد، اما از نظر هنري اگر تناسبات را رعايت کرده باشند، اثري موردِ توجه و کاري زيبا به حساب مي‌آيد.

او توضيح داد که بازسازي چهره براساس يکسري متغيرها به‌صورت ديجيتالي انجام مي‌شود، که وجود نرم‌افزارهاي سه‌بعدي پياده‌سازي اين چهره‌ها را آسان کرده و اقدامي فراگير در کل دنيا محسوب مي‌شود.

رکني درباره متغييرهاي مورد استفاده در بازسازي چهره‌ها، گفت: دو کلاسه وجود دارد، در حالت اول ممکن است به اجزايي از آن شخص مثل جمجمه دسترسي داشته باشيم که يک شاخصه طبيعي از فردِ درگذشته است، در بازسازي چهره بانوي هفت‌هزارساله نيز از جمجمه و ديگر متغيرهاي مربوط به آن استفاده شد، اما در حالت ديگر، بازسازي چهره براساس متغيرهايي که روي سکه، ‌مجسمه و نقش‌هايي که باقيمانده است، انجام مي‌شود. تفاوت اين دو کلاسه در اينست که مثلاً در يک بررسي شما فقط سراغ منابع مکتوب کتابخانه‌اي مي‌رويد و يکسري تحليل و نتايج را به‌دست مي‌آوريد، که واقعا ممکن است درست نباشد، چون احتمال مي‌رود نويسند? منبع امانتداري نکرده باشد و به سليقه و برداشت شخصي مباحثي را اضافه کرده باشد، که مثال بارز نوشته‌هاي «هرودوت» است. روش ديگر براساس بررسي‌هاي ميداني است، که يافته‌ها به داده تبديل و پردازش مي‌شود و در نهايت، به نتيجه تبديل مي‌شود. اين يافته‌ها مي‌تواند سفال، پيکره و سکه باشد.

اين پژوهشگر چهره بازسازي‌شده از داريوش سوم را در کلاسه دوم قرار داد و گفت: براي اين بازسازي از جمجمه استفاده نشده است. هيچ متعلقات ديگري هم از داريوش سوم در دسترس نبوده که از آن استفاده شود. صرفاً از يک تصوير نقش‌بسته روي موزاييک و سکه براي چهره‌سازي بهره گرفته شده است. مي‌دانيم ساخت موزاييک يک متغير پيچيده است و يکسري اجزاء کوچک مثل شن، ماسه و سنگ‌ريزه در کنار هم تشکيل اثر داده‌اند، بنابراين تناسبات تصوير به خاطر فرمي که آن مواد دارند، نمي‌تواند دقيق باشد. سکه هم بدينگونه است. تصويري که روي آن ضرب شده ممکن است تناسبات را رعايت نکرده باشد و حتي اغراق‌آميز باشد و يا اصلاً با واقعيت مطابقت نداشته باشد. اگر با ديد هنري به اين چهره بازسازي‌شده نگاه کنيم با پذيرش اين مسئله که خالق اصلي اثر روي موازييک، سکه و هر اثر ديگري چقدر امانت‌داري داشته و چقدر متعهد به استفاده از الگوريتم‌ها و تناسب‌ها بوده، فقط مي‌توان گفت اثر هنري خوبي ايجاد کرده است و بازسازي اين چهره براساس متغيرهايي که استفاده شده، مي‌تواند درست باشد؛ اما الزاماً ممکن است اين چهر? خودِ داريوش سوم نباشد و آن شخصي که نگارگري روي موزاييک يا سکه را انجام داده، ممکن است اصلا خودش چهره داريوش را به چشم نديده باشد.

داريوش سوم دوازدهمين و آخرين پادشاه سلسله‌ي هخامنشي بود که پس از نبردهاي گسترده، مغلوب اسکندر مقدوني شد و پايتخت‌هاي هخامنشيان به تصرف اسکندر درآمد. با مرگ داريوش، سلسله هخامنشيان پس از حدود ??? سال منقرض شد. در مکتوبات تاريخي آمده که داريوش سوم توسط ساتراپ باختر که سوداي پادشاهي داشت، زخمي مهلک برداشته بود که بر اثر آن درگذشت.

کشف يک لوح حسابداري در شهر سوخته

خبرنامه 41

باستان‌شناسان پس از ?? سال کاوش‌ در شهر سوخته، براي نخستين‌بار موفق به کشف يک لوح حسابداري مربوط به دوران آغاز عيلامي شدند. دکتر سيدمنصور سيدسجادي، سرپرست هيئت باستان‌شناسي شهر سوخته، درباره اين کشف مهم گفت: کشف اينگونه لوح‌ها در مناطق غربي ايران امري عادي است، اما نکته اينجاست که در شرقي‌ترين نقطه ايران و دشت لوت، باستان‌شناسان تاکنون به چنين کشف منحصر به‌فردي دست نيافته بودند.

او با بيان‌ اينکه اين لوح نشان از ارتباط جامعه شهر سوخته با مردم آغاز عيلامي دارد، افزود: حسين مرادي، باستان‌شناس و معاون هيئت باستان‌شناسي در عمق چهار متري اتاق شماره ?? منطقه مسکونيِ محوطه شهر سوخته در حين کاوش به اين لوح رسيد. سيدسجادي اين کشف را تا حدودي منتظره خواند و چنين ادامه داد: در همايش باستان‌شناسي جنوب شرق اين نويد را به جامعه باستان‌شناسي داده بودم که در آينده خيلي نزديک چنين رويدادي رخ خواهد داد و هيئت باستان‌شناسي به اين کشف دست خواهد يافت. سرپرست هيئت ‌باستان‌شناسي شهر سوخته درباره مشخصات اين لوح حسابداري، افزود: اين لوح، ?? سانتي‌متر طول و ?سانتي‌متر عرض دارد و شامل دو گونه علامت است. يکي از علامت‌ها خطوطي‌اند که نشانگر نوع کالاي ارسال‌شده همراهِ لوح است و ديگري سلسله شکل‌هاي مستطيلي عمق‌دار که نشان از تعداد کالاي ارسال‌شده‌ دارد که فعلاً براي ما ناآشنا ‌است.

اين باستان‌شناس مهمترين نکته در ساختار اين لوح را اثر مُهر استوانه‌اي ارسال‌کننده روي آن دانست و افزود: طبق ساختار اين مُهر، کاملاً روشن است که مردم در آن دوره از سيستم حسابداري دهگاني استفاده مي‌کردند، برخلاف سومري‌ها که سيستم حسابداري آنها بر اساس نظام شصت‌گاني بوده است. وي با اشاره به اينکه تا فصل نوزدهم، در بخش‌هاي خيلي قديمي‌ترِ شهر سوخته کاوشي نشده بود، بيان کرد: در دو فصل گذشته تصميم گرفتيم در لايه‌هاي عميق‌تر کار کنيم، که خوشبختانه اين تصميم منجر به کشف اين لوح باارزش در عمق چهار متري شد. هم‌اکنون و در روزهاي پاياني کاوش و پژوهش فصل نوزدهم در پايگاه شهر سوخته مشغول ثبت، ضبط و آماده‌سازي مستندات و گزارش کار هستيم و کار حفاري در سه گمانه اصلي در منطقه مسکوني به پايان رسيده است. باستان‌شناسان کاوش‌هاي فصل نوزدهم شهر سوخته را از اول آذرماه ???? آغاز کرده‌اند که به روزهاي پاياني آن نزديک شده‌اند. کاوش‌هاي اين فصل به دليل کمبود بودجه به سه کارگاه محدود شد؛ کارگاه نخست در منطقه مسکوني شرقي واقع بود، که فعاليت‌هاي باستان‌شناسي در آن با هدف دستيابي به لايه‌هاي قديمي‌تر صورت گرفت. در کارگاه شماره ?? که دومين کارگاه است، ادامه فعاليت‌هاي سه فصل گذشته دنبال شد. کارگاه شماره ?? نيز در منطقه مسکوني واقع شده بود، که فعاليت هيئت باستان‌شناسي در آن با هدف يافتن ساختمان‌ها و معماري جديد انجام شد. بنا بر اعلام پايگاه ميراث جهاني شهر سوخته، در اين فصل از کاوش از باستان‌شناسان ايتاليايي و صربستاني دعوت شده بود.

شهر سوخته با پنج‌هزار سال پيشينه تاريخي و تمدني، از مهمترين مناطق شهرنشيني باستاني در فلات ايران است که در حدود ?? کيلومتري شهرستان زابل در استان سيستان و بلوچستان واقع شده و سال ???? به‌عنوان سايت فرهنگي در يونسکو ثبت جهاني شد.

تا پيش از اين نيز، آثار مهمي از شهر سوخته کشف شده که از جمله آنها مي‌توان به جمجمه جراحي‌شده يک دختر ?? ساله، چشم مصنوعي زني حدودا ?? تا ?? ساله، که جنس آن ترکيبي از قير طبيعي و نوعي چربي جانوري و سيم‌هاي ريز طلايي شبيه مويرگ‌هاي چشم است، خط‌کشي ساخته‌شده از چوب آبنوس به طول ?? سانتيمتر که تا دقت يک ميليمتر را اندازه‌گيري مي‌کند، تخته نردي از چوب آبنوس با ?? مهره و جامي سفالين با طراحي يک بز درحال حرکت که قديمي‌ترين انيميشن جهان لقب دارد، اشاره کرد. برخي از اين آثار در موزه شهر سوخته- در استان سيستان و بلوچستان- قابل مشاهده است.

ترجمه ژاپني کتاب «قاليشويان» منتشر شد

خبرنامه 41

مجموعه فرهنگي و انتشاراتي پائو در ژاپن، ترجمه ژاپني کتاب «قاليشويان» را با عنوان «آيينه ايران» منتشر کرد. کتاب «قاليشويان» به قلم علي بلوکباشي که به مناسک نمادين قاليشويي در مشهد اردهال مي‌پردازد، از سوي دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي به چاپ رسيده و مجموعه فرهنگي و انتشاراتي پائو، ترجمه ژاپني آنرا منتشر کرده است.

اين کتاب با عنوان «آيينه ايران» توسط يوميکو هوندا، ايرانشناس برجسته ژاپني به زبان ژاپني ترجمه شده است. کتاب «قاليشويان» که هم‌اکنون در شبکه توزيع و فروش کتاب اين کشور در حال توزيع است، بخش‌هايي همچون اردهال سرزمين مقدس، شهيد دشت اردهال، مناسک قاليشويان، ريشه‌شناسي واقعه شهادت و سوک، ريشه‌شناسي مناسک قاليشويان، نيروي فراطبيعي و قدسي امامزاده، نقش و تأثير اجتماعي امامزاده و... را تشريح مي‌کند. خاطر نشان مي‌سازد: انتشارات پائو يکي از مؤسساتي است که در زمينه‌هاي فرهنگي به ويژه در حوزه‌هايي مانند افغانستان و ايران فعاليت مي‌کند.

انتشار کتاب «خانواده‌ها، اقتدار و انتقال دانش در خاورميانه»

خبرنامه 41

کتاب «خانواده‌ها، اقتدار و انتقال دانش در خاورميانه» کاري از مورخان و اساتيد کرسي مطالعات ايران‌شناسي دانشگاه‌هاي آلمان و فرانسه، در آلمان منتشر شد. اين کتاب کاري از مورخان و اساتيد کرسي مطالعات ايران‌شناسي دانشگاه‌هاي آلمان و فرانسه است، که در ??? صفحه به زبان‌هاي انگليسي، فرانسوي و آلماني نگارش يافته و توسط شرکت انتشاراتي «ناشران برپولز» به فروش مي‌رسد. در بخشي از مقدمه کتاب چنين آمده است:

اين مجموعه در برگيرنده مقالاتي با مضاميني پيرامون خانواده در خاورميانه مدرن اوليه است، که از منظري بين‌رشته‌اي و تطبيقي آن را دنبال مي‌کند. نويسندگان اين کتاب مطالب جامع و تحقيقاتي متعددي پيرامون تاريخ و ماهيت خانواده‌ها در آسياي مرکزي، ايران، ترکيه عثماني و جهان عرب از قرن پانزدهم تا هفدهم گردآوري کرده‌اند و به بررسي و کنکاش پيرامون موضوعات آن مي‌پردازند.

اين اثر همچنين، اهميت مفهوم کليدي «خانواده» را در گسترده‌ترين معناي ممکن، اعم از: تبار، نسب، خاندان يا سلسله و ارتباط آن با مفهوم انتقال دانش، اقتدار، مقام و قدرت را مطرح و به بررسي آن مي‌پردازد. مقالات اين کتاب بر اساس منابع اوليه آن به عربي، فارسي و ترکي تهيه شده است و با توجه به فرهنگ و هنر هر منطقه جغرافيايي، به تفصيل به فرآيندها و پويايي‌هاي انتقال قدرت در مبحث «خانواده‌ها» مي‌پردازد.

نويسندگان و ويراستاران اين اثر منحصر به فرد مورخان و اساتيد دانشگاهي مشهور در حوزه خاورميانه از کشورهاي آلمان و فرانسه، کريستوف ورنر، استاد کرسي مطالعات ايران‌شناسي در دانشگاه بامبرگ، ماريا زوپه، مدير تحقيقات مرکز تحقيقات جهان ايراني؛ زبان‌ها و مرکز فرهنگ‌ها و جوامع از دوران باستان تا امروز در پاريس و آلبرشت فيوز، استاد مطالعات اسلامي در دانشگاه ماربورگ هستند.

فهرست مطالب اين کتاب عبارتست از:

«سلسله‌هاي مذهبي و شبکه‌هاي علم و دانش»، «خانواده و انتقال دانش در سرزمين دمشق در عهد عثماني»، «روايت بحران يک سلسله: موردي از مصر در عهد عثماني»، «جدل‌گرايان به‌عنوان پل‌هايي در شبکه‌هاي دانش در عصر ايران صفوي»، «خويشاوندي، موقعيت و مشروعيت»، «جنگجويان، پادشاهان و خلفا: پرسش‌هايي درباره خاستگاه و فرهنگ کردستان در قرن شانزدهم تا هفدهم»، «خانواده‌هاي کارمندان دولت در عهد عثماني (قرن پانزدهم تا شانزدهم)»، «ازدواج‌ها و استراتژي‌هاي سياسي»، «خط و نسب و انتقال آن»، «ميراث خانوادگي: رديابي سه نسل از کارگران چوب در مازندران (ايران، ???? تا ????)»، «سيدان رضوي در مشهد: خانواده در خانواده»، «تأسيس و رشد يک خانواده «قديس» در هرات از قرن پانزدهم تا هجدهم» و «ايجاد مالکيت خانوادگي در ايران اوليه: فعاليت‌هاي اجتماعي- اقتصادي نجف‌قلي خان تبريزي در قرن هجدهم».

عرضه بيش از 800 عنوان کتاب از ايران در تونس

خبرنامه 41

رايزني فرهنگي ايران در تونس با اجراي برنامه «کتاب: همراهي ماندگار» در اين کشور، به عرضه بيش از 800 عنوان کتاب در حوزه‌هاي مختلف ديني، تاريخي، ادبيات فارسي، انقلاب اسلامي و ايران‌شناسي پرداخت. همزمان با آغازين روزهاي سال ميلادي 2022 و با هدف ترويج فرهنگ مطالعه و کتابخواني، برنامه «کتاب: همراهي ماندگار» از سوي رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در تونس اجرا شد. در اين برنامه يک روزه که با دعوت از اساتيد دانشگاه، دانشجويان رشته‌هاي مختلف دانشگاهي، فارسي‌آموزان دانشگاه‌ها و نمايندگي فرهنگي کشورمان همراه بود، بيش از 800 عنوان کتاب با موضوعات مختلف تاريخ ايران، فرهنگ و آداب رسوم ايراني، مفاخر ادبي و تاريخي ايران، زبان و ادبيات فارسي، شعر، رمان و داستان کوتاه، تاريخ، دين و مذهب و...، در معرض ديد علاقه‌مندان قرار گرفت.

توسعه همکاري‌هاي دانشگاهي ميان ايران و ايتاليا

خبرنامه 41

در ديدار مسئولان دانشگاه مجازي ساپينزا ايتاليا و رايزن فرهنگي کشورمان در رُم، راه‌هاي توسعه همکاري‌هاي دانشگاهي ميان دو کشور مورد بحث و بررسي قرار گرفت. آقاي جانونه با ارائه گزارشي از برخي همکاري‌هاي دانشگاه مجازي ساپينزا با همتايان ايراني همچون برپايي کارگاه آموزشي مديريت اقتصادي براي متقاضيان ايراني به‌صورت حضوري و نيز مذاکرات مقدماتي با دانشگاه آزاد اسلامي، از سفر قريب الوقوع خود به جمهوري اسلامي ايران خبر داد. وي افزود: اين سفر با هدف ملاقات با مسؤلين دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات جهت پيشبرد همکاري‌‎ها و ملاقات با مسئول ذيربط در وزارت علوم، تحقيقات و فناوري ايران به منظور برگزاري دوره‌هايي با صدور دانشنامه‌هاي مشترک دانشگاه مجازي ساپينزا و همتايان ايراني و درخواست ارزيابي و به رسميت شناختن مدارک تحصيلي دانشگاه ساپينزا و گشايش دفتري در تهران انجام مي‌شود.

در ادامه آقاي اميني، رايزن فرهنگي ايران در ايتاليا در سخناني چنين پيشنهاد داد: دفتر نمايندگي اين دانشگاه در صورت پذيرش نهادهاي ذيربط در جمهوري اسلامي ايران در يکي از دانشگاه‌هاي همتا داير و متقابلاً يک اتاق ايران توسط رايزني فرهنگي ايران در ايتاليا در محل دانشگاه ساپينزا در شهر رُم گشايش خواهد يافت. وي افزود: در آغاز همکاري‌ها مي‌توانيم به برگزاري دوره‌هاي آموزش زبان فارسي و يا رخدادهايي با محتواي معرفي فرهنگ و تمدن ايراني اسلامي و چهره معاصر ايران اقدام نماييم.

برگزاري همايش بين‌المللي «بررسي روندهاي اخير، الگوها و سهم تاريخ و باستانشناسي» در دهلي‌نو

خبرنامه 41

با همکاري مشترک رايزني فرهنگي ايران در دهلي، مرکز تاريخ و باستانشناسي انجمن آسيايي تحقيقات علوم اجتماعي و با همکاري موزه ملي بريتانيا و مرکز فرهنگي سارس سريلانکا، همايش بين‌المللي «بررسي روندهاي اخير، الگوها و سهم تاريخ و باستانشناسي» برگزار شد و بيش از 60 تن از اساتيد و پژوهشگران تاريخ و باستان‌شناسي از کشورهاي هند ، سريلانکا و انگليس به ارائه مقاله پرداختند.

در آيين گشايش اين همايش مجازي، پروموت کومار، رئيس انجمن تاريخ و باستان‌شناسي هند، خانم پروفسور پراشانتي ناراگودا، رئيس اتحاديه آسياي‌جنوبي براي همگرايي منطقه‌اي از سريلانکا، خانم بيشنو کوماري گورونگ، معاون دبير اتحاديه آسيايي براي تحقيقات علوم اجتماعي از دهلي‌نو، رضا عباس، مسئول بنياد تحقيقات سکه‌شناسي، تاريخ و فرهنگ هند؛ هارتوينگ فيچر، مسئول موزه لندن، و آقاي رباني رايزن فرهنگي ايران سخنراني کردند.

پروموت کومار در سخنراني خود با اشاره به تلاش‌هاي انجمن تاريخ و باستان‌شناسي هند جهت توسعه تعاملات و همکاري‌هاي علمي- پژوهشي با ساير نهادهاي علمي بين‌المللي چنين اظهار داشت: امروزه ايده‌ها و دستاوردهاي جديدي در حوزه تاريخ‌نگاري و باستان‌شناسي شکل گرفته است، که الزاماً مراکز تحقيقاتي را واميدارد تا در قرن 21 که قرن ارتباطات و دهکده جهاني است اين تجربيات را به‌ دليل پيوستگي حوزه تاريخ و باستانشناسي با يکديگر به اشتراک بگذارند.

همچنين رباني، رايزن فرهنگي در سخناني چنين اظهار داشت: پرداختن به مقوله تاريخ به‌دليل سهم آن در تكوين و انباشت دانش بشري و موقعيت هستي‌شناختي آن در تأويل و فهم رويدادهاي گذشته همواره از اهميت برخوردار بوده است و علم تاريخ‌نگاري رويکرد پُرکاربردي براي کسب خودآگاهي و دگرشناسي است. تاريخ همچون زنجير محکمي است که ما را با بنيان‌ها و هويت گذشته مرتبط مي‌نمايد و غفلت و سهل‌انگاري در مطالعه درست تاريخ و باستان‌شناسي مي‌تواند تبعات و آثار و زيان‌هاي بسياري را به‌دنبال داشته باشد. وي با اشاره به توسعه دامنه تاريخ‌نگاري و دگرگوني‌هايي که امروزه در شرح وظايف مورخ و باستان‌شناس و تعريف علم تاريخ و باستان‌شناسي ايجاد شده است، خاطرنشان ساخت: هر يافته تاريخي و باستان‌شناسي حامل پيام‌ها و ارزش‌هاي گوناگوني در زمينه‌هاي فرهنگي، تاريخي، هنري و مانند آن است و اين يافته‌ها در حقيقت مدارک، شواهد و اسنادي هستند که پايه و اساس مطالعات علمي را تشکيل مي‌دهند و ماده خامي براي پژوهش‌ها و تحقيقات دانشمندان فراهم مي‌سازند.

رباني مهمترين ويژگي مناسبات ايران و هند را مربوط به تاريخ و ميراث تاريخي- فرهنگي برشمرد و يادآورشد: ايران و هند امروزه صرفنظر از مناسبات جاري سياسي، اقتصادي و فرهنگي خود از يک سرمايه عظيم تحت عنوان ميراث مشترک تاريخي برخوردارند، که قطعاً اين تجربه تاريخي که نمونه ارزشمند و موفق از تاريخ روابط بين‌الملل محسوب مي‌شود، زماني مفيد و مؤثر خواهد بود که پژوهشگران و محققان تاريخ بتوانند اين تجربه تاريخي را به فرصتي جهت توسعه و تحکيم روابط و مناسبات امروز دو کشور تبديل نمايند.

وي ضمن اعلام آمادگي جهت توسعه همکاري‌هاي علمي و پژوهشي مشترک در حوزه‌هاي مشترک تاريخي، با اشاره به دانش و تجربه‌‌هاي ارزشمندي که مراکز علمي دو کشور در حوزه مطالعات و پژوهش‌هاي تاريخي و باستان‌شناسي دارند، خواستار گسترش همکاري‌هاي نزديک مراکز علمي و دانشگاهي ايران و هند در حوزه‌هاي تاريخي و باستان‌شناسي از طريق تأسيس انجمن علمي مشترک تاريخ و باشتان‌شناسي ايران و هند شد تا از اين راه بتوان مجموعه‌اي از همکاري‌هاي علمي- پژوهشي را سامان داد. در ادامه بيش از شصت مقاله توسط اساتيد و پژوهشگران در حوزه‌هاي مختلف تاريخي و باستانشناسي ارائه شد.

انتشار ترجمه بوسنيايي کتاب «پله پله تا ملاقات خدا»

خبرنامه 41

به‌همت رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و با مشارکت انتشارات باي بوک بوسني و هرزگوين، ترجمه بوسنيايي کتاب «پله پله تا ملاقات خدا» منتشر شد. دامير اوروزوويچ، مدير انتشارات باي بوک در ديدار با نوري، رايزن فرهنگي ايران در زمينه چنين بيان داشت: باعث افتخار موسسه انتشاراتي ما است که چنين اثر فاخر علمي، فلسفي و ادبي را که به قلم عبدالحسين زرين‌کوب و ترجمه روان و عالي دکتر الوير موسيچ است را در گنجينه کتابهايي قرار داديم که آنها را منتشر کرده‌ايم.

وي افزود: همانطور که مي‌دانيم مولانا جلال‌الدين بلخي، شاعر پرآوازه پارسي‌گوي، در منطقه بالکان بويژه در بوسني و هرزگوين از لحاظ تاريخي علاقه‌مندان و شيفتگان زيادي دارد و به همين دليل قدردان رايزني فرهنگي براي پيشنهاد چاپ اين کتاب به مجموعه انتشارات باي بوک هستيم. اين کتاب، اثري است که در حافظه تاريخي کشور بوسني و هرزگوين ماندگار خواهد شد.

الوير موسيچ پژوهشگر، مترجم، مؤلف و ايران‌شناس بوسنيايي نيز درخصوص انتشار نسخه بوسنيايي کتاب پله پله تا ملاقات خدا، چنين بيان کرد: وقتي در ايران دانشجوي زبان و ادبيات فارسي بودم و اين کتاب را به عنوان واحد درسي با عشق و علاقه زيادي مي‌خواندم، هميشه آرزو داشتم بتوانم روزي اين کتاب را به زبان بوسنيايي ترجمه کنم. وقتي با رايزن محترم ايران درباره اين کتاب و ترجمه آن صحبت مي‌کرديم، ياد اين آرزو و خاطره افتادم و از شدت ذوق اشک در چشمانم حلقه زد. اکنون که اين آرزوي من پس از حدود 18 سال محقق شده، از صميم قلب خوشحالم و مطمئنم طيف عظيمي از رده‌هاي سني و نسلهاي مختلف مردم کشورم در زمره خوانندگان اين اثر قرار خواهند گرفت.

گفتني است؛ کتاب پله پله تا ملاقات خدا به قلم عبدالحسين زرين‌کوب، توسط الوير موسيچ دانش‌آموخته مقطع دکتري رشته زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه تربيت مدرس ايران، پژوهشگر، مترجم، مؤلف و ايران‌شناس اهل کشور بوسني و هرزگوين، به زبان بوسنيايي ترجمه شده و با شماره شابک ISPN: 9789958306143 و کپي رايت 2021 در 378 صفحه با حمايت رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و با مشارکت انتشارات باي بوک، بزرگترين ناشر بوسني و هرزگوين که هر ساله در تيرماه جشنواره بين المللي ادبي بوکستان را برگزار مي‌کند، در قالب طرح تاپ در بوسني و هرزگوين چاپ گشته است.

خبرنامه 41


منابع:

خبرگزاری‌های:‌ ایرنا، ایران‌پرس، قدیر نیوز، مهر نیوز، ایسنا، روابط عمومی دانشگاه تهران، مهر، خبرگزاری صدا و سیما، وزارت امور خارجه، سفارت ج.ا.ا. (مکزیکوسیتی)، سفارت ج.ا.ا. (زاگرب)، مرکز اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بنیاد سعدی، کمیسیون ملی یونسکو- ایران، خبربان.

کلیه حقوق برای وب سایت بنیاد ایران شناسی محفوظ است. ©١٣٩5

نشانی: تهران، خیابان شیخ بهایی جنوبی،خیابان ایران شناسی،شهرک والفجر

طراحی و اجرا: اداره رایانه و فناوری اطلاعات